The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Nota quod indebitum aliud dicitur iure civili tantum, et aliud iure naturali tantum, aliud iure naturali et civili. Qui solvit indebitum iure civili tantum per ignorantiam facti, repetere potest illud, quale est id quod potest retineri per legem Falcidiam, C. de iuris et fact. ignor., cum quis; et C. ad leg. Falc., error. Quia credebat se plus habere in hereditate quam haberet, sed si per ignorantiam iuris, non repetit, ut in legibus praedictis. Fallit cum persona facit locum repetitioni, ff. ad Velleia., quamvis § interdum; et ff. de condi. indeb., interdum; C. si adv. vend., in integrum. Indebitum iure naturali tantum, ut est illud quo per chirographum obligamur spe futurae numerationis, qui tale indebitum solvit, repetit, ut hic, et 1. q. 4, turbatur § notandum, ubi de hoc; et ff. de probation., cum de indebito, 1. resp., unde sumpta fuit haec decretalis, et ff. de condi. indeb., indebitam; et ff. de constit. pecun., quod si maritus § 1; et Inst. quib. mod. re cont. oblig. § is quoque. Et hoc verum est ante biennium, non post, quia tunc etiam posset peti cum effectu, ut Inst. de litt. oblig., in fi.; C. de non num. pecun., si pecuniam § in contractibus, in princ. Solutum vero indebitum utroque iure, quacumque ignorantia repetitur, ut C. de condi. indeb., pecuniae. Quod dictum est hic et in praecedenti membro, fallit in casibus quos habemus Inst. de oblig. quae ex del. nasc. § ex quibusdam, et in textu et in glossa ibi signata. Si sciens se non debere solvit, non repetit, quia donare videtur, ff. de condi. indeb., nunc videndum; et ff. de regul. iur., cuius per errorem. Aliud vero dicitur indebitum per exceptionem, sed debitum iure naturali sive civili sive utroque. Haec exceptio aut est temporalis aut perpetua. Si est temporalis, cessat repetitio, ff. de condi. indeb., quod in diem; et ff. de condi. indeb., nam et si maritus; et ff. de condi. indeb., nam si cum moriar. Si vero exceptio perpetua est, distinguitur aut est favorabilis aut odiosa. Si est favorabilis, per errorem solutum repetitur, C. ad Velleia., quamvis; et ff. de condi. indeb., qui exceptionem. Si est odiosa, ut Macedoniani quae datur in odium creditoris, solutum non repetitur sive ignorantia iuris vel facti, ff. de condi. indeb., qui exceptionem; et ff. de condi. indeb., si is qui. Aliud est indebitum ad iuris rigorem servandum. Hoc sciens si solvit, non repetit, ff. de condi. indeb., iudex; et ff. de condi. indeb., Iulianus, quia sententia de iure civili est, ideo ea quae iuris naturalis sunt tollere non potest, quare si solvat, non repetit, ut ff. de condi. indeb., Iulianus. Si vero incertum sit an exceptio sit temporalis an perpetua, procedatur ac si esset perpetua, ff. de condi. indeb., sufficit. Civilis tantum dicitur obligatio quando spe futurae numerationis me chirographo obligavi, Inst. de litt. oblig., in princ. Naturalis tantum quae re ipsa tollitur, ut puta numeratione pecuniae. Et iusto pacto et iuramento tollitur, sicut et numeratione pecuniae, ff. de solut., Stichum § naturalis. Ber.

Quia praesumitur eum debitum soluisse, nisi probet contrarium, quia non est versimile quod aliquis diligens pecuniam suam iactet, ff. de probation., cum de indebito, 1. resp. Et hoc intelligo de eo qui maior est vigintiquinque annis. Secus in privilegiatis personis, ut sunt pupillus, sive minor, mulier, miles, agricultor, et simplicitate gaudens. Illae enim personae non tenetur probare pecuniam indebitam, sed ille qui recepit, debet probare pecuniam debitam fuisse, ff. de probation., cum de indebito § sin autem.

Legitimis probationibus, ut ff. de probation., cum de indebito § sin autem, in princ.

Nota quod onus probandi reo incumbit propter delictum inficiationis. Sic etiam actio legis Aquiliae propter inficiationem crescit in duplum, ff. ad leg. Aquil., inde Neratius § haec actio. Et alibi punitur inficiator, C. de non num. pecun., authen. contra qui propriam; et in Auth. de trient. et semiss. § illud quoque, coll. 3. Item cum est praesumptio contra reum, transfertur probatio in ipsum, C. de probation., sive possidetis. De hac materia dictum est supra, ut eccl. ben., ut nostrum.