The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Tunc, scilicet cum frequens et clamosa fama est contra subditum, quae obtinet vicem accusatoris, infra, de accusat., qualiter et quando 2; et infra, de simon., licet Heli. Et tunc possunt testes introducere contra illos, 11. q. 3, praecipue; etiam lite non contestata, infra, ut lite non cont., quoniam § sunt et alii.

Undecumque illi sint. Praeses enim provinciae purgare debet provinciam suam malis hominibus, nec distinguitur undecumque sint, ff. de off. praes., praeses provinciae in suae provinciae; et 6. q. 3, placuit; et C. ubi de crim. agi oport., authen. qua in provincia.

Dicunt quod canones episcopi causas synodales inquirere debent, et testes maturiores in parochia constituere, ut causam synodalem ad episcopum deferant, 35. q. 6, episcopus in synodo. Ad episcopos enim pertinet inquirere de huiusmodi criminibus ecclesiasticis, de adulteriis, de consanguinitate inter virum et uxorem, et 35. q. 6, episcopus in synodo; et 35. q. 6, ab isto die; et 35. q. 6, multorum; et 35. q. 6, ab isto die in antea istam. Item de haeresi, infra, de haeret., excommunicamus itaque § adiicimus. Item crimen usurarum, sacrilegii, simoniae, et similia proprie spectant ad ecclesiasticum iudicem. Et de his principalibus inquirere debent episcopi et punire, et etiam de quocumque mortali peccato, infra, de iudic., novit. Item ex eo quod dicit hic, inquirere, ulcisci, et punire secundum quod canones censent, est arg. quod iudex debet iudicare secundum allegata, et secundum canones et leges, et non secundum conscientiam, ut expresse dicitur 11. q. 3, summopere; et 3. q. 7, iudicet; et 6. q. 2, si tantum; et 6. q. 2, placuit; et infra, de offi. ord., si sacerdos; et C. de iud., rem non novam; et in Auth. de iudicib. § quia vero, coll. 6; et in Auth. de defensor. civit. § iusiurandum, coll. 3; et ff. de off. praes., illicitas § 1. Arg. contra infra quod potest iudicare secundum quod putat, ff. quis a quo appel., appellari; et ff. de recepti., qualem; et 11. q. 3, tunc vera est; et arg. 8. dist., qui contempta veritate. In hoc casu quando iudex aliud habet in conscientia, et aliter constat per probationes legitimas, dicunt quidam quod debet alii causam delegare, ff. de iuris., praetor. Alii dicunt et melius, quod licet iudex aliud habeat in conscientia sua quam constet per allegat, debet iudicare secundum quod facta est fides sibi in iudicio per iura primo dicta. Et non debet sequi conscientiam, quia non scit illa tamquam iudex, sed tamquam Deus, infra, de offi. ord., si sacerdos; et 6. q. 2, si tantum; et 6. q. 2, placuit. Nec peccat, nec dicitur facere contra conscientiam, et ita nec in condemnando nec in absolvendo sequatur conscientiam. Et quod ita sit procedendum patet, nam dominus omnia sciebat, et tamen nullum voluit condemnare nisi probationibus convinceretur, 2. q. 1, Deus omnipotens. Adverte tamen quod qui contra conscientiam iudicat, punitur secundum tenorem constitutionis Inno. iiii infra, de re iudic., extravag. cum aeterni.

Scilicet, iudicium saeculare. Sic 23. q. 5, principes; et 96. dist., cum ad verum. Utraque potestas per alteram adiuvatur, ut ibi dicitur, et infra, de offi. ord., quoniam. Et posset compelli ad hoc infra, de maledic., statuimus.

Quia per hoc non acquiritur ius in praeiudicium ecclesiae, ut sua auctoritate posset in posterum attentare, nisi de mandato ecclesiae. Immo tenetur auxilium praestare ecclesiae et posset compelli ad hoc, 23. q. 5, administratores; et infra, de maledic., statuimus. Et est. arg. quod protestatio necessaria est quando aliqui advocantur ad ea in quibus ius non habent, 7. q. 1, pontifices; et 24. dist., presbyteri.