The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Id est, pro modica pecunia distracta. Et sic non contradicit littera sequens ubi dicit, ad ius et proprietatem convenit redire, etc. Et quod dicit in fine, coloni, id est, emptores colentes ipsas possessiones. Vel potest intelligi quod verba proprie ponantur, ut de utroque contractu intelligatur, ut si ecclesia laedatur in contractu locationis, puta quia ad longum tempus locavit rem aliquam pro certa pensione, in qua laesa est ecclesia, sive in contractu venditionis.

Magnum scilicet, nam pro modica causa non datur restitutio, ff. de minor., si ex causa iudicati, 1. resp., in fi.; et ff. de in int. rest., scio; infra, de rebus ecc. non alien., ad nostram.

Infra, de dona., fraternitatem. Melius est enim iura ecclesiae intacta servari, quam post vulneratam causam remedium quaerere, C. in quib. caus. in int. rest., sancimus.

Sic est infra, de in integ. restit., auditis, ubi de hoc. Et fungitur iure rei publicae, 23. q. 4, quid ergo. Et dic iure minoris factae maioris, et comparatur minori in hoc, quia sicut minor postquam excessit viginti quinque annos petit restitui usque ad quadriennium, de his in quibus laesus fuit infra viginti quinque annos, sic et ecclesia tantum usque ad quadriennium petit restitui ubicumque laeditur a tempore laesionis computandum. Et quod dicit, semper debet illaesa servari illud, semper, non notat tempus circa eundem contractum vel circa eandem laesionem, ut de eodem contractu vel de eadem laesione semper in perpetuum possit ecclesia restitui. Absurdum istud videtur, et est contra id quod legitur C. de temp. in int. rest., supervacuam, ubi dicitur quod omnis restitutio infra quadriennium debet terminari. Sed sic debet intelligi illud, semper, id est, quotiescumque laeditur illa ecclesia, debet petere restitutionem super illa laesione usque ad quadriennium, et ita si millies laederetur, millies potest restitui, et ita semper est minor, quia semper restituitur, et restituitur quamdiu durabit in his in quibus laedetur. Et sic re vera fungitur iure minoris, et haec est communis opinio. Alii dixerunt, ut Ala. et Naso cum eo, quod in infinitum possit ecclesia restitui super eo contractu in quo laesa est, nec currit ei illud quadriennium, arg. infra, de in integ. restit., tum ex litteris. Et inhaerent superficiei istius verbi, semper, et male. Et dic semper, id est, in omni contractu sive quandocumque laeditur, ut dictum est.

In iudicio praesentibus partibus, infra, de in integ. restit., tum ex litteris. Vel per contumaciam absentibus, ff. de minor., in causae § causa; et ff. de minor., etiam § ulti.; et infra, de rebus ecc. non alien., ad nostram; et C. si adv. dot., quoniam; et ff. de adopt., nam ita; et in Auth. ut spons. larg. § ad hoc, coll. 9. De hoc dictum est supra, de offi. iud., iudicis.

Et sic patet quod contractus fuit alienationis, non locationis, ut dixi in princ., et alienatio tenuit. Unde auxilium restitutionis necessarium fuit, quia tunc demum datur, cum alia actio non superest, ff. de minor., in causae, in princ.; et supra, de offi. iud., iudicis. Unde nota quod si alienatio rei ecclesiasticae facta est in casu licito sicut debet, et traditur 10. q. 2, hoc ius; et 12. q. 2, sine exceptione. Bene tenet contractus, et si laesa sit in contractu illo, non subvenitur ei nisi per beneficium restitutionis, nisi esset decepta ultra dimidium iusti pretii, quia tunc iure communi iuvatur, infra, de empt. et vend., cum dilecti; et infra, de empt. et vend., cum causa; et C. de rescind. vend., rem maioris. Si vero alienatio non sit facta praedicto modo, scilicet, cum consensu capituli, et meliorationibus inspectis, nullus est contractus ipso iure, 12. q. 2, sine exceptione; et 12. q. 2, Apostolicos; et 12. q. 2, alienationes; et praedicta decretalis infra, de empt. et vend., cum dilecti. Et agitur tunc iure communi contra possessorem, arg. C. de sacro. eccl., iubemus; et C. si adv. donat., si in te.

Sicut enim ecclesia in damno morari non debet, ita nec in lucro. Ex utraque parte fieri debet restitutio, C. de reput. quae fiu. in iud., qui restituitur; ff. de minor., quod si minor § restitutio; et ff. de minor., intra utile, in fi.