The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Id est, discretione. Nam furiosus contrahere non potest, quia non habet consensum, 32. q. 7, neque furiosus; et infra, de spons., dilectus; nisi per intervalla dilucida laboraret, 7. q. 1, quamvis triste; 3. q. 9, indicas.

12 annorum in muliere et 14 annorum in viro, infra, de despon. impub., attestationes; et infra, de despon. impub., continebatur. Vel cum malitia supplet aetatem, infra, de despon. impub., de illis 2; et infra, de despon. impub., tuae nobis.

Id est, si dicat se non intellexisse sive per se, sive per interpretem, ff. de ver. oblig., stipulatio non potest, in fi.; cum tamen contrarium praesumatur, cum sint eiusdem vulgaris.

Nota secundum canones, si actor tantum dolum adhibet, intelligenda sunt verba, ut reus intelligit, qui non adhibet dolum, 22. q. 5, humanae § item obiicitur; et 22. q. 5, quacumque. Si vero reus tantum, tunc secundum quod actor intellexit, 22. q. 5 § ex his; et 22. q. 5, quacumque; et 22. q. 2, ne quis. Si ergo uterque dolum adhibet, locum habet quod hic dicitur, ut verba prolata in suo proprio sensu intelligantur. Et sic est arg. quod non est recedendum a significatione verborum, nisi cum constat testatorem aliud coluisse, ff. de leg. 3, non aliter; et infra, de verb. sign., intelligentia; arg. de conse. dist. 4, retulerunt; et ff. qui et a quib. man. lib., prospexit. Quia non ex opinionibus singulorum, sed communi usu nomina sunt intelligenda, ff. de supel. leg., Labeo; et supra, de decim., ad audientiam. Arg. contra C. de ver. sig., cum quidam; et de conse. dist. 2, in calice.

Huiusmodi ambiguitas verborum quandoque incidit in iudiciis, quandoque in contractibus. In iudiciis circa litis exordium plus creditur actori quam reo, ff. de ver. oblig., inter stipulantem § 1. Postea in confessionibus urgeri debet confitens, ut certum confiteatur, alioquin id accipietur quod magis expedit adversario suo, ff. de confes., certum; ff. de interrog. act., de aetate § nihil. In contractibus et pactis distinguitur, aut certum est quod consenserunt, et tunc valet quod agitur, aut non consenserunt, et tunc non valet quod agitur, ff. de contrah. empt., in venditionibus; et 30. q. 2, ubi. Aut dubitatur quid senserint, et tunc subdistingue, quia aut valet intellectus secundum unam partem, aut secundum utramque. Si secundum unam partem, commodus est id accipi, ut res de qua agitur magis valeat quam pereat, ff. de regul. iur., quotiens idem sermo; et ff. de ver. oblig., quotiens; et supra, de fide instrum., inter dilectos; et infra, de verb. sign., abbate. Si secundum utramque, tunc id quod versimilius est, accipiendum est, ff. de ver. oblig., eum qui calendis. Et quod quandoque consuevit accidere, 28. dist., de Syracusanae. Vel contra eum fit interpretatio qui pactum apposuit, qui debet legere, id est pactum apertius apponere, ff. de pacti., veteribus. Et secundum promissorem fit interpretatio, quia liberum fuit stipulatori verba late concipere, ff. de ver. oblig., quicquid.