The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Scilicet, ordinatis.

Id est, privandi sunt potestate et officio conferendi similes ordines, sic supra, de temp. ord., litteras; et supra, de temp. ord., dilectus.

Vere vel interprative. Unde dicitur bigamus qui castitatem promissam violat, 27. q. 1, quotquot. Item qui contraxit cum vidua vel corrupta, 33. dist., maritum; et infra, de bigam., debitum; et infra, de bigam., a nobis. Item qui unam de facto, et alteram de iure habuit diversis temporibus, infra, de bigam., nuper. Item qui scienter cognovit uxorem adulteram, 34. dist., si cuius; et 34. dist., si laici. Isti omnes bigami reputantur interpretative quantum ad legem promotionis. Quidam vero propter defectum sacramenti, ut mariti viduarum, et corruptarum, et qui scienter cognovit uxorem adulteram. Alii vero non propter defectum sacramenti, sed propter affectum intentionis cum opere subsecuto, ut infra, de bigam., nuper; et infra, de bigam., a nobis. Item ille vere dicitur bigamus qui diversis temporibus successive habuit uxores duas, 26. dist., deinde; et 26. dist., acutius. Et isti non promoventur propter sacramenti defectum, de quo dicetur infra, de bigam., debitum.

Sed contra 34. dist., lector. Ibi dispensatur ut bigamus subdiaconus fiat, sed ibi ostendit M. quod liceat Papae aut aliis episcopis, scilicet, dispensare cum bigamo usque ad subdiaconatum, et non supra, quod non est contra Apostolicum per hoc capitulum. Prohibitio Apostoli est de diacono, presbytero, et episcopo, et non de aliis, quia subdiaconatus non erat adhuc sacer ordo. Rich. dixit quod Marcellus Papa retulit se ad statum primitivae ecclesiae, in quo subdiaconatus non erat sacer ordo, 60. dist., nullus. Quidam dicebant quod episcopi olim poterant dispensare cum bigamis in ordinibus maioribus hac ratione, quia episcopi dispensant cum criminosis, infra, de iudic., at si clerici. Et tamen Apostolus prohibuit criminosum ordinari, 25. dist. § nunc autem. Nec autem dicuntur facere contra Apostolum, et sic eadem ratione cum bigamo, quorum opinio reprobatur infra, de bigam., nuper; et infra, de bigam., a nobis. Hug. dixit quod episcopi dispensare non poterant cum bigamo vel viduarum marito, arg. 50. dist., non confidat. Cuius opinio confirmatur per illa capitulum infra, de bigam., nuper; et infra, de bigam., a nobis. Io. voluit dicere quod Papa non posset, quod dicit Rich. et Hug. Verissimum videtur quia licet dispensetur cum criminosis, non tamen sequitur quod cum bigamo, et illa est ratio quia criminosus post peractam poenitentiam restitutus videtur in pristinum statum, et incipit esse quod non fuit, 50. dist., ferrum; et 50. dist., ponderet; et 50. dist., Domino sancto. Et ideo cum talibus dispensatur. Sed bigamus non prohibetur promoveri propter crimen, sed propter sacramenti defectum, infra, de bigam., debitum; et 26. dist., acutius. Quia carnem suam divisit in plures ab unitate recedendo. Sed illud sacramentum amplius restitui non potest per aliquam satisfactionem, cum non sit crimen. Et hoc consideravit Apostolus cum dixit, non bigamum. Et aliud consideravit cum dixit, non criminosum, quia in criminoso consideravit indignitatem personae propter crimen, etiam quo purgato non prohibuit dispensationem. Sed ille defectus sacramenti non potest purgari, nec baptismus tollit illam irregularitatem, 26. dist., acutius. Propter quod videtur quod Papa non possit dispensare cum bigamo propter eandem rationem, quia propter dispensationem Papae non restituitur sacramentum unitatis, cum nec posset. Nam cum Deus caetera possit, virginem tamen post ruinam suscitare non potest, 32. q. 5, si Paulus. Et idem dicit imperator, C. de rap. virg., raptores, circa princ. Item dispensare non potest cum monacho ut proprium habeat, vel continentiam abiiciat, infra, de statu monach., cum ad monasterium. Multo minus videtur dispensare posse cum bigamo. Unde opinio Rich. bona est. Et licet ipse Hug. dubitet, videtur tamen consentire, ne videatur diminui potentia Papae, quod possit dispensare cum bigamo. Tamen hoc quod dicitur, bigamus in quocumque ordine ordinetur, recipit ordinem, arg. 50. dist., quicumque poenitens. Per quod capitulum videtur quod cum bigamo dispensare potest. Sed illud tamen intelligitur de minoribus ordinibus.

Diaconatum et presbyteratum, qui duo tantum sacri fuerunt secundum antiqua tempora, 60. dist., nullus. Hodie idem est de subdiaconatu, supra, de aetat. et qualit., a multis; et supra, de serv. non ordin., miramur, ubi dicitur quod eodem privilegio gaudet cum diacono.

Cum quo potest dispensari, per hoc patet quod non cum bigamo ordinato ut remaneat in ordine, vel ut promoveatur, quia quod de uno conceditur, de altero denegatur, 25. dist., qualis; et infra, de praesump., nonne.