The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Sic infra, de iure patron., cum dilectus. Sed illud de laico intelligitur.

Hoc ita intellige, plus iuris, id est, plenius est ius institutionis sive concessionis praelati quam ius praesentationis patroni. Unde ex sola praesentatione laici patroni non consequitur quis plenum ius, infra, de iure patron., pastoralis; et infra, de iure patron., cum autem. Quia potest patronus mutare voluntatem suam antequam episcopus confirmet praesentatum et alium praesentare, ut dicunt iura praedicta. Et ita non habet plenum ius, sed ex sola institutione seu concessione praelati quandoque plenum ius acquiritur instituto per praelatum, cessante praesentatione patroni, et infra quatuor menses tunc episcopus potest instituere, et ille habet plenum ius, infra, de iure patron., cum propter; et infra, de iure patron., quoniam. Econverso numquam per solam praesentationem patroni laici ius plenum consequitur, nisi accedat confirmatio praelati. Laici patroni ideo dixi, quia si collegium vel ecclesiastica persona aliquem idoneum praesentat, ius ei acquiritur plenum, ut possit petere confirmationem tamquam sit esset electus, quia postea variare non possunt, infra, de iure patron., cum autem; et infra, de iure patron., pastoralis. Io. dixit et Laur. quod per praesentationem ius non acquiritur praesentato. Sed est falsum. Immo ius acquiritur praesentato in tantum, ut si praesentatur a collegio vel a persona ecclesiastica quod postea variare non possunt, ut dictum est. Et si a laico patrono praesentetur, ius acquiritur in tantum quod si non mutet voluntatem potest petere confirmationem ab episcopo, infra, de re iudic., cum Bertholdus. Et si episcopus non admittat, ille potest agere ad interesse contra episcopum, si postea alius praesentetur et admittatur ab episcopo, infra, de iure patron., pastoralis. Et ita semper ius acquiritur praesentato per factum patroni, quia potest petere confirmationem. Et sic est intelligendum quod dicit, plus iuris. Uterque habet ius, sed alter plus, quia plus confertur per praelatum quam per patronum.

Sed certe haec ratio non videtur sufficiens, quia secundum hoc episcopus posset dare ecclesiam irrequisito patrono, quod esse non debet, 16. q. 7, decernimus. Ad hoc dixit Io. quod haec decretalis continet gratiam specialem, quia legatus non potest concedere praebendas vel ecclesias in praeiudicium aliorum, infra, de appell., dilecti filii 1; et infra, de praeben., dilectus filius 2; sicut illud continet gratiam quod legatus facit, infra, de concess. praeben., constitutus; quia solus princeps potest aliquem privare re sua, 9. q. 3, cuncta; et 9. q. 3, per principalem; et C. de quadrien. praescr., bene a Zenone. Hic conseuvit distingui, utrum ius patronatus pertinet alicui iure patrimonii sui, et tunc legatus non potest conferre ecclesiam eo invito, cum ei in hoc non subsit, quia tamquam laicus praesentat, infra, de iure patron., cum dilectus; arg. 16. q. 7, decernimus. Si vero pertinet patronatus ius alicui ratione ecclesiae, tunc legatus potest conferre ecclesiam etiam invito illo praelato sive patrono ad quem ratione ecclesiae pertinet ius patronatus, sive invito collegio ad quod pertinet illud, quia subsunt legato. Et ita loquitur quod dicit hic, quod archidiaconus iste ratione archidiaconatus praesentabat. Unde legatus iste poterat ei praeiudicare et eo inconsulto ecclesiam conferre, sicut potest conferre beneficium vacans in ecclesia invitis canonicis et irrequisitis. Et hoc intellige de legato misso a latere domini Papae. Alii vero legati, sicut Eboracensis et Cantuariensis et consimiles, quam hoc habent ex privilegio, hoc non possunt. Unde tenet appellatio si hoc facere vellent, infra, de appell., dilecti filii 1. Et quod dixit Io. non est verum simpliciter de quolibet legato.

Vel patrono clerico, scilicet tenere dispensationem, et verum est in sequenti vacatione.