The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Contumax est qui debet parere, non paret, ff. de iud., contumacia. Alias latitare non videtur, qui si praesens esset, non compelleretur respondere, ff. de iud., non videtur; et ff. de peculi., eo tempore, in princ.; et ff. si quis in ius voc. non ierit, ex quacumque. Alios modo contumaciae habes supra, ut lite non cont., quoniam § 1. Et alios modos notavi supra, de dolo et contu., ex litteris.

Nota quod sola promissio sufficit pro cautione ista, ubi non fuit excommunicatus vel data possessio, ff. de iud., consensisse § sed si dubitetur. Et non obstante iuratoria cautione ex iusta causa poterit appellare, ff. qui satisda. cog., qui iurato; et infra, de appell., ad haec praeterea. Nec etiam poena committeretur si esset apposita, ff. rem rat. hab., cum minor § falsus; et ff. iudi. solv., cum apud. Sed hic non appellavit ex iusta causa. Et ideo dicit iuramento contempto, unde incidit in periurium.

Quando induciae dandae sint praetextu advocati, dictum est supra, ut lite non cont., ad hoc.

Perinde est ac si a iudice interrogaretur, ff. de interrog. act., si sine § 1. Et per talem interrogationem et responsionem fuit litis contestatio facta, ut dicitur in fine. Nec distinguitur per quem fiat interrogatio, supra, de litis contest., olim, in glossa. Et intelligo libellum super decimis illis porrectum in quo decimae petebantur. Et hoc satis colligitur ex ipsa littera, ubi dicit: decimas de quibus contentio erat, licet quidam dixerint quod libellus non fuerit hic porrectus. Et per hoc volunt probare quod sine libello possit iudicium exerceri. Vel potest intelligi instante actore, id est, ad instantiam actoris iudex ipsum interrogavit, et reus respondit quod quadraginta annis possedit. Sed veritas fuit quod actor interrogavit, ut patet in antiqua. Et satis potest valere talis contestatio, sicut valet responsio ad interrogationes adversarii facta, ff. de interrog. act., si sine.

Nota dilationem dari ad convincendam malitiam. Simile in Auth. ut cum de appellation. cog. § sed hoc, coll. 8; et C. de iud., authen. iubemus; et infra, de dolo et contu., cum olim. Immo etiam iudex ei facere gratiam potest post peremptorium edictum, ut iterum citet ipsum, supra, de offi. deleg., consuluit.

Expressivum veritatis est, sicut illud: vidimus gloriam eius, gloriam quasi unigeniti etc. Et patet hoc ex eo quod potest fieri sententia, ut infra sequitur.

Si liquet de causa vel liquere potest, quia possunt recipi testes. Vel si non liquet vel liquere non potest, adiudicabitur tantum ei possessio. Ideo nota cum aliquis convenitur actione reali, et fuerit absens per contumaciam, ita distingue: aut lis est contestata aut nullo modo contestata. Si lis est contestata, ut hic, aut liquet de causa vel potest liquere aut non. Si liquet de causa vel potest liquere, quia recepti sunt testes et instrumenta producta et confessiones factae vel possunt recipi, tunc procedatur ad sententiam diffinitivam secundum merita causae absolvendo vel condemnando, secundum tenorem illius legis C. de iud., properandum § sin autem; et hic, et 3. q. 9, decernimus. Si autem non liquet nec liquere possunt, quia actor nullos testes inducit vel instrumenta per quae possit probare de iure suo, tunc adiudicanda est possessio tantum actori, salva quaestione proprietatis absenti, ut hic dicitur, et C. quom. et quan. iud. sent. prof., consentaneum. Et erit statim verus possessor. Si vero lis est quasi contestata, saltem ad interrumpendam praescriptionem, puta cum quis convenitur qui possidet nomine alieno, domino in iudicio nominato et facta denunciatione et ipso legitime citato si non venerit, tunc adiudicatur possessio ipsi actori, salva quaestione proprietatis absenti, supra, ut lite non cont., quoniam § quod si super rebus; et C. ubi in rem act., si quis. Et ita idem est quando lis est contestata et non liquet de causa, sicut quando est quasi contestata. Si vero nullo modo lis est contestata reo contumaciter absente, tunc mittendus est actor in possessionem rei petitae causa custodiae, supra, ut lite non cont., quoniam § in aliis; et C. de praescri. trig. vel quad. ann., si quis emptionis § sed et si quis; et infra, de eo qui mitt. in poss. caus., si adversarius. Et tunc reus usque ad annum poterit recuperare possessionem restitutis expensis et praestita cautione iudicio sisti. Anno elapso non auditur nisi super proprietate, ut in praedictis concordantiis supra, ut lite non cont., quoniam § in aliis; et C. de praescri. trig. vel quad. ann., si quis emptionis. Et haec vera sunt reo absente et actore praesente. Si vero actor fuerit absens contumaciter reo praesente, et petente ut in causa procedatur, tunc si lis sit contestata, locum habet quod dicitur C. de iud., properandum § et si quidem. Si vero lis non sit contestata, locum habet C. quom. et quan. iud. sent. prof., authen. qui semel; et supra, de dolo et contu., causam quae. Quia in casu isto possunt recipi testes lite non contestata, si reus petierit, secundum quod dicit praedicta authentica C. quom. et quan. iud. sent. prof., authen. qui semel; et supra, de dolo et contu., causam quae. Et haec vera sunt in actione reali. In personali vero actione reo absente locum habet quod dicitur supra, ut lite non cont., quoniam § si autem; et C. de bon. auct. iud. poss., authen. et qui iurat. Tunc enim mittitur actor in possessionem bonorum ipsius rei pro modo debiti declarati in libello, ut ibi dicitur. Si vero est talis causa quod actor non possit mitti in possessionem, debet reus excommunicari, supra, ut lite non cont., tuae. Et sive sit actio personalis sive realis, iudex illam poenam potest imponere quae magis timeatur ad alteram postea processurus, ut in decretali supra, ut lite non cont., quoniam, in fine. Quia hoc solum bene agitur etc., 23. q. 5, prodest, in fi.