The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Iuramentum istud de dicenda veritate praestatur solummodo in spiritualibus causis. Sic supra, de elect., dudum ecclesia. Iuramentum enim de calumnia in talibus non praestatur, supra, de iuram. calumn., litteras. Requiritur etiam a praelato ecclesiae de consuetudine, praecipue cum de facto suo agitur. Alias non videtur quod praelatus sit interrogandus. De hoc dixi supra, de elect., dudum ecclesia. Et per istud iuramentum respondetur tantum de eo quod scit. Unde debet simpliciter respondere, scio vel nescio. Sed per iuramentum de calumnia respondetur de eo quod credit vel existimat, C. de iureiuran., cum et iudices. Hoc iuramentum de veritate dicenda praestat hodie praelatus in causa ecclesiae in animam suam, et capituli sui in spiritualibus causis, ut habetur in quadam decretali extra compilationem, qua incipit praesentium, supra, de testib., extravag. praesentium.

Et ita patet quod qualitercumque aliquid sit divulgatum per famam, seu quasi notorium, non sufficit ad probationem, 4. q. 3, si testes § item sit saepe. Sed cum aliis adminiculis sufficit, supra, de testib., praeterea. Tamen sola fama sufficit ad matrimonium impediendum, infra, de cons. et affin., super eo; et infra, de spons., cum in tua.

Omne quod percipitur de rebus titulo pignoris obligatis, totum debet computari in sortem, et quod superest debet restitui, infra, de pignor., cum contra; et infra, de usur., plures; et infra, de usur., quoniam, deductis primo expensis, ut ibi dicitur, quia fructus tantum intelliguntur deductis expensis, C. de fruct. et lit. exp., hoc fructuum; et ff. solut. matrim., fructus, quia nullus casus potest intervenire qui hoc genus deductionis impediat, ff. fam. ercis., fundus. Quinimmo fructus percepti ipso iure pignus liberant, C. de distract. pign., fundum. Et quicquid percipitur ex pignore, computatur in sortem, C. de pigner. act., quod ex operis; et C. creditor qui praedium; et infra, de pignor., significante.

Haec est causa quare hoc iuramentum exigitur, ut scilicet veritas reveletur timore iuramenti. Sic ex eadem causa testes compelluntur, qui alias non compellerentur, 14. q. 2, quamquam; et supra, de testibus cog., venerabilis; supra, de testibus cog., per totum. Et quia mortale peccatum est occultare veritatem, 11. q. 3, quisquis; et infra, de crim. falsi, falsidicus. Et quia causa usurarum est quasi spiritualis cum sit ecclesiastica, iuramentum de veritate dicenda exigitur et non de calumnia. Nec colligitur hic quod iuramentum de calumnia hic praestitum fuisset, ut quidam dicunt. Si tamen de calumnia et veritate simul iuraretur, non crederem esse peccatum tam in civili quam in spirituali. Nec offenderetur ordo iuris, immo utile esset. Et si hic iuratum fuisset de calumnia, superfluum non esset iuramentum postea de veritate praestitum, quia ad diversa referuntur, quia aeque praeiudicat confessio de credulitate sicut de veritate. Dubitatio huius iuramenti fuit forte, quia non fuit praestitum debito tempore, scilicet statim post litis contestationem, sicut iuramentum de calumnia praestatur. Unde quaesitum fuit an postea debeat praestari, et sic patet quod tunc potest praestari iuramentum de veritate, sive de calumnia antequam sit in causa conclusum, nec est de substantia ordinis iudiciarii, quod statim lite contestata praestetur. Ber.