The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Infra, de sent. excom., sacro.

Sed quare remittitur ad ipsum, cum iam inique processerit contra ipsum, et ideo suspectus est ei? Ad hoc dicas quod haec est forma et consuetudo ecclesiae, quod si aliquis conqueritur se excommunicatum iniuste fuisse, sive contra debitam formam concilii generalis, si periculum non est in mora, remittitur absolvendus ad suum excommunicatorem, infra, de sent. excom., sacro. Et in hoc defertur ipsi excommunicatori, ut factum suum ipse corrigat, qui veritatem ignorare in proprio facto non debet, ut hic dicit, et infra, de offi. ord., ad reprimendam. Et forte ad verecundiam suam ut suum proprium factum corrigat et emendet, quod quidem potest infra, de accusat., qualiter et quando 1; et infra, de elect., nosti; et 35. q. 9, quod quis. Sed potius parcitur ei ex eo quod ipsemet absolvet, maius esset ei opprobrium si alius factum suum corrigeret, nec debet etiam expectare ut ab aliis corrigatur, in Auth. de nupt., in fi., coll. 4; et ideo dicit, licet in hoc deferatur eidem. Et quia per simplicem querimoniam retulit hoc ad superiorem, et non per appellationem remittitur ad excommunicatorem, si enim appellasset, non remitteretur ad excommunicatorem, infra, de sent. excom., per tuas; nisi vellet superior ei facere gratiam, ut in dicto capitulo infra, de sent. excom., per tuas. Et hoc in ordinario, secus in delegato quando ab ipso appellatur, tunc non remittitur ad delegatum. Sed quid de causa principali, numquid ipse idem potest cognoscere de hoc? Ita quidam ex quo non appellavit, debuit enim appellare, et sic esset exemptus in totum, arg. infra, de appell., ad haec si in; et infra, se appell., proposuit. Et ita suspensus vel excommunciatus minori excommunicatione potest absolvere excommunicatum, infra, de sent. excom., sacro; et suspensus suspensum, infra, de sent. excom., duobus, ubi de hoc. Si vero iudex iste certus est quod iuste processit, non absolvet illum, quia delegatus cum de hoc constiterit, remitterit illum ad suum excommunicatorem, ut eius mandato pareat. Quid de principali quaestione? Dic ut in ultima notula dicitur.

Isti non possunt absolvere illum nisi post terminum elapsum assignatum ipsi excommunicatori, alias non teneret absolutio, sic infra, de appell., ut debitus.

Et sic videtur quod non licet alicui factum proprium ignorare, et hoc verum est nisi habuerat probabilem causam ignorantiae, 34. q. 2, in lectum; arg. 1. q. 1, si quis a simoniacis. Alias ignorantia proprii facti non excusat, quia non est versimile, quod quis ignoret vires patrimonii sui, C. de rescind. vend., quisquis, et hic. Sed in facto alieno tolerabilis est error vel ignorantia, ff. pro su., usucapio. Et hoc verum est si probabilis est, sed crassa et supina ignorantia in facto alieno non excusat, 16. dist., quod dicitis; et 12. q. 2, qui et humanis; et infra, de postul. praelat., ad haec. In talibus non requiritur quod sit nimis diligens et curiosus, nec nimis negligens, ff. de iuris et fact. ignor., nec supina. De hac materia nota 1. q. 4, turbatur § notandum. Arg. est hic quod in notoriis nullae sunt partes iudicis, nisi quantum ad sententiam.

Tamen antequam cognoscant utrum iuste vel iniuste sit excommunicatus, debet absolvi si hoc petierit, praestita cautione et iuramento quod parebit mandatis ecclesiae, infra, de offi. deleg., cum contingat; et postea isti delegati cognoscent utrum fuerit excommunicatus contra statuta concilii generalis, et si invenerint quod iuste fuerit excommunicatus, aut servata fuerit forma concilii, remittent illum ad suum excommunicatorem, ut eius mandato pareat super causa pro qua fuerit excommunicatus, infra, de offi. deleg., prudentiam, vers. fi. Et hoc quod diximus debet statim absolvi antequam cognoscatur, verum est nisi adversarius obiiciat quod non debet statim absolvi, quia fuerit excommunicatus pro manifesta offensa, vel quia non paret rei iudicatae, ff. de rei vend., qui restituere; et infra, de offi. deleg., quaerenti; quo probato non absolvetur nisi satisfaciat, infra, de verb. sign., ex parte in Christo; et infra, de verb. sign., cum olim; et infra, de sent. excom., extravag. solet, in decretali nova. Si vero invenerint quod iniuste fuerit excommunicatus, tunc delegati isti cognoscent de causa illa pro qua fuerit excommunicatus.