The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Utpote quae non claudit gremium redeunti, C. de summ. trinit. et fide cath., inter claras, ad fi.; et C. de episc. et cler., si quis in hoc; et 23. q. 4, duo ista. Sed in quo est liberalis, sive gratiam facit, quia ad hoc tenetur, infra, de for. compet., licet ex suscepto, in parte decisa. Immo quasi praeceptum evangelii est, sed ubi necessitas, ibi nulla liberalitas, ff. de adimen. leg., rem legatam. Totum dici potest gratia quicquid ipse facit, quia universae viae domini misericordia et veritas, quia ubi iustitia servatur, ibi misericordia adhibetur, 45. dist., disciplina.

Et non ineleganter. Nam versus: ab Iove principium Musae // Iovis omnia plena. Virgil. in Buco. Et ratio a capite edenda est, ff. de edend., argentarius § edi autem ratio. Quoniam principium potissima pars est cuiuscumque rei; ff. de orig. iuris, facturus; et is qui maioris dignitatis est, debet praeponi, 16. dist., placuit § propter eorum, et in glossa ibidem. Et ubi legalis paternitas contrahitur, primo interrogatur pater quam filius, ff. de adopt., generalis.

Sed quas personas dicemus maiores et digniores? Nam invenio quod quilibet clericus dicitur habere dignitatem, 4. dist., denique; et 1. q. 1, reperiuntur, in fi. Quandoque enim mancipia dicuntur habere dignitatem, ff. de usufru., sed et si quid § sufficienter. Quandoque potestates saeculares dicuntur habere dignitatem, 23. q. 5, administratores. Quandoque enim decurionatus dicitur dignitas, ff. ad leg. Corn. de sic., qui caedem. Item numquid illam maioritatem considerabimus, de qua dicitur 40. dist., multi, in fi.; vel de qua dicitur 24. q. 1, qui contra ecclesiae pacem; vel de qua dicitur, 2. dist., lex est; vel de qua dicitur 2. q. 7, quaerendum; et 2. q. 7, criminationes; vel illam de qua dicitur ff. de gradib., maiorem? Resp.: maiores et digniores vocat hic notabiles personas, quae sub clausula generali comprehendi non possunt, ff. de iniuri., item apud Labeonem § hoc edictum. Et tales debent esse quae citius moverent animum principis vel ad dandum, vel ad denegandum rescriptum. Ratione enim maioritatis praesumitur contra aliquem, 30. q. 2, Lotharius; ff. quod metus cau., non est. Item quia circa iudicia defertur dignitati et personae; infra, de offi. deleg., sane quia; et infra, de offi. deleg., pastoralis; infra, de rescript., extravag. cum in multis; et 2. q. 8, quisquis; et 24. q. 1, qui contra ecclesiae pacem; et 45. dist., cum beatus. Videtur ergo quod per generalem clausulam non possit conveniri sacerdos vel clericus, cum ipse sit maior quolibet laico, 6. q. 1, beatus; et 96. dist., duo sunt; et infra, de maior. et obed., solitae, vers. fecit Deus, etc. Dummodo maior clericus speciali vocabulo non sit designatus vel nominatus, et hoc etiam intuebitur iudex, qui debeant dici maiores vel minores, et quae negotia debeant dici maiora vel minora, non enim certa vel certior dari posset doctrina, arg. 23. q. 4, duo ista. Alias enim hoc nomen, aliis, bene includeret maiores personas, nam nomine populi continentur etiam senatores. Plebis autem appellatione sine patriciis et senatoribus, caeteri cives significantur, ut Inst. de iure natural. § plebiscitum. Nec semper hoc nomen, aliis, facit positionem, 56. dist., Cenomanensem. Arg. ff. de constit. pecun., hoc edicto § debitum et illud. Suspeni sunt cum eo duo alii latrones nequam. Io. Et est ratio, quia aliter proceditur contra maiores, et aliter contra minores; 45. dist., cum beatus; et 24. q. 1, qui contra ecclesiae pacem. Similiter de hoc notatur; infra, de iureiur., cum quidam, in glossa quae incipit, sic patet.

Eo ipso quod digniores inveniuntur, intelliguntur in fraudem versari, ff. de iure fisc., ita fidei. Nam secundum distinctionem rerum, nomina sunt distinguenda, 21. dist., cleros; et C. de codicil., si idem.

Providet hic Papa ne diversae personae ligatorum vexationibus afficiantur, arg. C. mand. vel cont., per diversas, in princ.; et infra, de rescript., nonnulli. Intendit enim minuere lites, infra, de dolo et contu., finem; et infra, de dolo et contu., venerabilis.

Arg. occasionem iuris ad iniquum compendium non trahi, C. de usuca. pro empt., eum. Arg. 10. q. 3, illud magnitudinem; et infra, de rescript., nonnulli. Sed videtur quod cum generalitate non debet aliqua commissio impetrari, arg. supra, de rescript., ad haec. Sed ideo non valent litterae illae, quia certi iudices non erant ibi dati, sed quos ipse post duceret eligendos. Sed Tanc. aliter intelligit illud supra, de rescript., ad haec. Sed concordat huic dicto Laur., ut ibi dixi, et omnia negotia illis committebantur, quod erat iniquum. Sed generalitas causarum alias bene potest committi; ff. de iud., cum praetor.

ff. de testi., testium, in princ.; et infra, de testib., cum causam quae. Et effraenatam dicimus ultra quadraginta, ut ibi, et infra, de cleri. excom., latores. Hodie vero ista generalitas sive multitudo restricta est usque ad quatuor in quadam decretali Inno. iiii infra, de rescript., extravag. cum in multis.

Sic infra, de dolo et contu., ex litteris; 30. q. 1, dictum est; infra, de rescript., ex tenore. Et qui fraudem allegat sive dolum, probare debet, ff. de probation., quotiens operae § qui dolo. Sed qualiter constabit quod noluit cum personis expressis in iudicio experiri, sed vult descendere ad minores vel aequales? Hoc ipso quod descendit primo ad aequales vel minores, praesumitur fraus et dolus, et ipse potest excipere qui convenitur, nisi statim vel quam cito possit conveniat personam expressam, vel nisi forsitan copiam illius habere non possit, et hoc debet primo protestari. Aliter credo illum repellendum. Alii dicunt contrarium.