The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Forte concessum fuerat capitulo Laudunensi, ut si quis in eorum manifestam offensam incideret, quod illum possent excommunicare. Simile indulgentiam habes infra, de verb. sign., ex parte in Christo, ubi concessum erat canonicis Carnotensibus quod nemini licitum absolvere excommunicatos pro ecclesia Carnotensi, nisi satisfactione praemissa pro emenda.

Qui fuerint alii articuli, non habemus.

Per procuratores datos ad totam litteram.

Hoc solo non valebant litterae posterius impetratae praeter consensum partium, etiam si mandatum procuratoris non fuerit revocatum, supra, de rescript., caeterum. Hoc tamen non fuit allegatum, vel intellige de aliis litteris ad alios iudices prius impetratis, et ita planum est.

Nota quod quandoque dicitur falsus procurator, qui numquam fuit, et talis nec dominum obligat, nec solventem sibi talis procurator liberat, nisi dominus ratum habebat, arg. infra, de offi. deleg., cum olim abbas; et infra, de offi. deleg., coram; ff. de iud., licet verum; et ff. de condi. caus. dat., si procuratori falso. Dicitur etiam falsus procurator qui fuit, et non est, ut hic, et iste liberat solventem sibi pro domino ignorante, sed dominum non obligat, ff. si cert. pet., eius qui in provincia; et ff. de solut., si quis servo. De exceptione autem procuratoria notabitur, infra, de procurat., in nostra.

Sic infra, de procurat., in nostra. Propter suspicionem potest procurator non solum ante, sed etiam post litem contestatam revocari, ff. de procur., item si suspectus; puta si affinitate, aut si familiaris fiat adversario, infra, de offi. deleg., insinuante; et quoties nova causa supervenit, ff. de procur., si post datum; et hoc post litem contestatam, sed causa cognita, ff. de procur., post litem; et ff. de procur., quae omnia. Et hoc verum est si procurator contradicat, secus si consentiat, quia tunc sine causae cognitione removetur, infra, de procurat., auditis; et ante litem contestatam nulla causa interveniente, ff. de procur., ante litem. Quare ergo non revocatur quicquid factum est per talem procuratorem? Ratio satis est in evidenti, quia huiusmodi revocatio non pervenit ad adversarium vel ad iudicem, ut ex adverso proponebatur, ut infra sequitur. Et ideo quicuid cum ipso factum est, valet quousque revocatio sit nota adversario vel iudici, infra, de procurat., mandato. Nec ille probavit quod revocatio mandati ad adversarium vel iudicem pervenisset, et ideo recte interlocuti sunt iudices se debere per huiusmodi litteras procedere, et ille nobilis super hoc acquievit interlocutioni, ostendendo alias litteras impetratas per eundem procuratorem, quae non valent si revocatio ad ipsum procuratorem pervenit. Ad hoc enim ut revocatio teneat, necesse est ut ad adversarium vel ad iudicum perveniat, infra, de procurat., mandato. Et ibi dicemus de hoc, et hoc in iudicio, secus extra iudicium, ubi sifficit quod revocatio perveniat ad procuratorem, et postea non valet quod facit in praeiudicium domini, sed bene valet quod facit antequam revocatio ad eum perveniat, ut infra colligitur, vers. si revocatio, etc.; ff. mand. vel cont., si mandassem.

Et merito, quia ipse nobilis hanc allegationem contra adversarios allegabat, ergo contra se illam recipere tenebatur, 19. dist., si Romanorum § 1, et in glossa, suffragari; et 4. q. 3, si testes, ad fi., si quis testibus; et 9. dist., neque quorumlibet; et 3. q. 8, accusatores § cuius in agendo; et infra, de censib., cum olim. Arg. contra 37. dist., si quid veri; et 10. dist., lege. Et ita ex propria confessione probat secundas litteras non valere, cui confessioni standum videtur. Sed non est verum nisi revocatio mandati ad procuratorem pervenerit, ut infra sequitur; et ff. mand. vel cont., si mandassem. Arg. quod non sufficit revocare mandatum, nisi revocatio perveniat ad procuratorem, ut patet hic, et in lege praedicta ff. mand. vel cont., si mandassem. Et ita potest habere ratas litteras antequam revocatio perveniat ad procuratorem, licet confiteatur se revocasse mandatum, non tamen confitetur revocationem pervenisse ad procuratorem, unde debet illud probare, ut infra dicit. Et ita patet quod primae etiam non debeant valere si probetur quod revocatio ad procuratorem pervenisset, et tamen dicitur infra quod valet. Sed hoc ideo est, quia revocatio non pervenit ad iudicem vel ad adversarium, infra, de procurat., mandato. Et dicitur de hoc supra, de rescript., ex parte decani. Et aliud est in iudicio, et aliud extra, ut dictum est supra, de rescript., nonnulli § sunt et alii.

Id est, expresso, secundum Vincen. Et ita patet hic quod non valent litterae sine speciali mandato, licet constitutio illa, supra, de rescript., nonnulli, male observetur, ut dictum fuit ibi, et sic confirmatur hic tenor illius constitutionis. Sed qualiter probabit quis litteras impetratas de mandato domini? De hoc dictum est in illa constitutione supra, de rescript., nonnulli. Si quis constituat aliquem procuratorem suum ad impetrandum, sufficit ostendere quod sibi dedit mandatum ad impetrandum. Sed adhuc non videtur sufficere, quia per hoc non constat quod ille impetraverit. Nam alius potuit eas impetrare, et sic non sufficit ostendere tale mandatum, quia illud non probat impetrationem, quia non probat hoc esse quod ab hoc contingit abesse, infra, de translat., inter corporalia; et C. und. cognat., non hoc. Et sic videtur adhuc quod necesse sit probare quod ille procurator tales litteras impetravit, quod erit difficile probare. Quid ergo erit? Dico quod necesse est quod ostendat sive probet mandatum, et quod probet se ab illo recepisse litteras cui mandavit, sive ab alio pro ipso, et consulo quod tam de mandato quam de receptione litterarum ab illo procuratore fiat publicum instrumentum ad faciendum fidem in iudicio si ei obiiciatur. Et hoc credo verum tam in causa appellationis quam in litteris quae impetrantur per simplicem querelam, licet Io. dixerit quod non est ita in causa appellationis, quia ita bene possunt lites finitae per sententiam suscitari per tales litteras impetratas sine mandato, ut per alias acquiescerat enim forte sententiae si litteras non haberet, et sic generaliter intelligo constitutionem. Haec decretalis et illa supra, de rescript., nonnulli, de iure sic intelliguntur. Tamen satis credo sufficere iuramentum impetrantis cum uno teste ad faciendum fidem super impetratione litterarum, ex quo constat de mandato, infra, de procurat., ex insinuatione. Vincen. dixit quod generalis procurator sufficit ad hoc, quod est contra istam litteram et contra legem, ff. de off. eius cui man. est iur., quaecumque. Sed ipse exponit, speciali, id est expresso, quod non videtur verum, quia in generali procuratione nihil de impetratione exprimitur, et hoc dicit per legem quae potius contradicit, ff. de procur., procurator totorum. Sed si haberet generalem procurationem ad lites et liberam administrationem, satis credo quod possit litteras impetrare, ut ff. de procur., procurator cui; infra, de procurat., petitio. Sed si haberet mandatum generale ad negotia tantum, non credo quod possit litteras impetrare ad lites, quia, ut hic dicitur, speciale mandatum exigitur in hoc casu, arg. legis praedictae ff. de procur., procurator totorum. Curia tamen non servat hoc quod hic et in concilio dicitur, nec daret litteras propter hoc appellanti.

Puta liberi, parentes, fratres, assines, et liberti, ff. de procur., sed et hae personae; quia et agere possunt pro talibus coniunctis personis, dum tamen contraria voluntas non appareat, ff. de procur., Pomponius § ulti.

Sed quis probabit revocationem pervenisse ad procuratorem? In casu isto capitulum Laudunense debet probare hoc, alias regulare est quod actor semper debet probare mandatum, ut dixi supra, de rescript., nonnulli. Papa tamen contrarium dicit, quod reus debet probare quod non sint impetratae per procuratorem, quia non est praesumendum quod suam pecuniam iactet, et ita propter praesumptionem tranfertur probatio in reum.

Et ita idem est si mandatum fuerit revocatum, ac si non habuisset mandatum, immo plus, quia contra voluntatem domini, quare litterae non valent. Et ita patet hic ex littera sequenti, quod ratihabitio in tali casu locum non habet adversario contradicente. Item si procurator mandavit hanc impetrationem alii, numquid valebunt litterae impetratae per illum? Videtur quod non, quia procurator ante litem contestatam alium procuratorem dare non potest, C. de procur., neque tutores; et C. de procur., nulla dubitatio. Tu dicas quod bene valent litterae illae impetratae per illum, cui procurator mandavit. Et quod dicitur, procurator ante litem contestatam non potest alium procuratorem constituere, istud verum est ad agendum, sed ad negotia procurator datus alii demandare potest, ff. mand. vel cont., si procuratorem § 1; et ff. de negot. gest., si quis mandato. Et talis procurator bene committitur in curia, et consuevit dici in procuratione: do tibi potestatem ut alium possis, si necesse fuerit, constituere procuratorem.