The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Id est, ex conscientia. Sic exponitur ad fi. de poen. dist. 3 § illud, quasi ad medium; et supra, de restit. spol., litteras; 28. q. 1 § ex his.

Arg. contra infra, de iure patron., cura. Quando quis dicatur habere bonam fidem, dictum est supra, de praescrip., si diligenti, in notula illud generaliter. Et quilibet praesumitur habere bonam fidem. Sed quid si adversarius etiam vellet probare ipsum nullo titulo possedisse, sed potius per violentiam. Et sic mala fide incoepit possidere? Videtur quod debeat audiri ex quo vult probare originem praescriptionis vitiosam, C. de pignorib., authen. ne creditores; et C. de pignorib., authe. ne creditores; et C. de praescri. long. temp. dec., authen. malae fidei; C. de distract. pign., et qui sub imagine; et 16. q. 3, si sacerdotes; et 16. q. 3, clerici; et 16. q. 3, licet; et 16. q. 3, per singulas, in fi.; et 93. dist., illud; C. de praescri. trig. vel quad. ann., si quis emptionis § sed haec. Arg. contra supra, de praescrip., ad aures, quia ut ibi dicitur, quadragenalis praescriptio omnem tollit actionem, et C. de praescri. trig. vel quad. ann., si quis emptionis; et C. de praescri. trig. vel quad. ann., saepe. Ad hoc potest dici quod bene debet audiri qui vult probare malam fidem ab initio habuisse, quia postea praescribere non potuit, supra, de praescrip., veniens, in fi.; et supra, de praescrib., vigilanti; et supra, de praescrip., si diligenti, et hic. Sed numquid hic tenetur docere de titulo, cum hic tantum dicatur de fide? De hoc dictum est supra, de praescrip., si diligenti, in notula ex hoc videtur.

Ex eo quod dicit, tam canonica quam civilis, videtur quod Papa voluit praeiudicare praescriptioni laicorum, quae praescriptio locum habet ubi etiam habent malam fidem in praescriptione triginta vel quadraginta annorum, supra, de praescrip., vigilanti; et 16. q. 3, placuit § potest; et 16. q. 3, placuit § quod si mala. Dicebat Io. quod ratione peccati statuit hoc Papa de praescriptionibus laicorum, quia omnis causa ratione peccati saltem indirecte pertinet ad ecclesiam, supra, de iudic., novit. Et secundum hoc omnia civilia iura quae tractant de praescriptione triginta vel quadraginta annorum in malae fidei possessoribus non tenent hodie. Sed hoc non credo, quod per istam constitutionem Papa voluerit praeiudicare legibus. Sed quo ad ius divinum verum est illud quod sine peccato mortali laicus malae fidei praescribens talem rem retinere non potest, 14. q. 6, si res. Et littera ista sic intelligitur tam canonica, id est, tam de re spiritualia quam civili. Et hoc vult dicere, ille qui praescribit bonam fidem habere debet, sive res quam praescribit spiritualis sit vel civilis secundum iura canonica, et sic nihil statuit contra leges. Vel dicas secundum quod dixit Io. quod lex aliud consideravit quam canon. Lex enim consideravit negligentiam non petentis rem suam, supra, de praescrip., vigilanti. Sed canon consideravit peccatum praescribentis mala fide, quod non excusat negligentiam non petentis rem suam. Et ideo dicit hic quod nulla valet praescriptio sive canonica vel civilis, quae sine peccato mortali conservari non potest. Unde potius standum est canoni quam legi in hoc casu, quia praescribens non excusatur a peccato per rationem legis. Et ideo canon voluit propter periculum animarum in hoc leges corrigere, licet non servetur in iudicio saeculari. Sicut dicitur de legibus permittentibus usuras, quae hodie non tenent, ut notatur infra, de usur., quia in omnibus. Et constitutio ista tantum respicit futura, cum de praeteritis nihil dicat, supra, de consti., quoniam, ubi de hoc. Sed quid dices ubi ecclesia habet utramque iurisdictionem, numquid iudicabit super laicos secundum canones de huiusmodi praescriptione? Videtur quod sic auctoritate illius constitutionis. Et quia non debet impugnare quod statuit observandum, et quod alias prohibet, infra, de nat. ex lib. ven., indecens. Et quod exigitur in aliis, multo fortius in se exigere debet, ff. de negot. gest., si pupilli § ulti.; et ff. de admin. tut., quotiens § item si temporali.

Scilicet ipsius praescriptionis. Si enim post completam praescriptionem sciat rem alienam, non dicitur ideo mala fide possidere. De hoc dicitur supra, de praescrip., vigilanti. Sed quid si tempore praescriptionis habuerit conscientiam laesam, postea incipiat habere non laesam. Numquid propter hoc est interrupta praescriptio? Non videtur, quia erronea fuit, unde eam deponere debet, infra, de simon., per tuas 2; et 11. q. 3, cui est illata. Item quid si dubitat an res sit sua, et habet iustam causam dubitationis? Adhuc dicitur bonae fidei possessor, et utitur fructibus, ff. de usuri., qui scit § bonae fidei. Et in hoc casu praescribit, licet habeat conscientiam dubiam non tamen laesam, quia nescit adhuc an res sit aliena, debet inquirere ab aliis de re illa, ut sic perveniat ad veritatem, arg. 37. dist. § ut itaque; 23. q. 8, occidit. Item quid si praelatus habeat laesam conscientiam alicuius rei quam possidet, licet ecclesia habeat bonam fidem, numquid tenetur dimittere illam? Respondeo non, sed significabit illi cuius est, ut petat. Et sic purgabit conscientiam suam. Nec in hoc videtur fraudem facere, ff. de negot. gest., at qui natura § cum me absente; et ff. mand. vel cont., Quintus Mucius. Sed si ille veniat et petat in iudicio, et praelatus confiteatur, numquid praeiudicat ecclesiae, qui habet bonam fidem? Si enim praelatus constitutus a collegio ad defendendum confitetur tamquam syndicus in iudicio, bene praeiudicabitur ecclesiae, quia tunc sustinet personam totius capituli. Alias non credo quod confessio praelati praeiudicet ecclesiae, nisi forte confiteretur de eo, quod ipsemet fecisset, arg. 25. q. 2, postquam. De hac materia dixi supra, de elect., dudum ecclesia. Tu dic ut ibi.