The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Quam habebas olim in eodem titulo in secunda compilatione.

Praeterea idem videretur de alio crimine excepto, ut hic distinguitur circa modum agendi. Ber.

Id est, in modum denunciationis et inquisitionis. Ber.

Puta episcopus regularis, cum quo non est taliter procedendum propter maius scandalum. Sed quare hoc dicit cum in iudiciis non debeat attendi dignitas alterius, 3. q. 9, necesse. Et aequalitas servanda est in iudiciis, C. de prox. sacr. scrin., in sacris, lib. 12? Respondeo: hoc ideo dicit propter maius scandalum et reverentiam ordinis excellentioris. Et absurdum videretur si taliter removeretur episcopus, sicut abbas. Et non ita de facili proceditur contra maiorem sicut contra minorem, arg. supra, de accusat., qualiter et quando 2. Et ubi maius scandalum seu periculum vertitur, cautius est agendum, 42. dist., quiescamus; 7. q. 2, nuper; et ff. de Carb., si cui controversia § sed et si quis. Et aliter puniuntur maiores, aliter minores, 24. q. 1, qui contra ecclesiae pacem; et 45. dist., cum beatus. Io.

Simile 2. q. 1, in primis.

Ut ex hoc facilius admittantur vel repellantur, arg. 23. q. 4, non potest.

Hoc ideo dicit, quia si sint eadem crimina, ut puta simonia eadem de qua agitur, non admittitur quia socius non admittitur, supra, de testib., veniens 1. Ber.

Hoc ideo forte dicit, quia licet repelli omnino non possint cum sint emendati. Quanto maiora crimina eis obiiciuntur, tanto minor fides eis adhibetur. Tanc.

Hoc dicit propter inimicos capitales et conspiratores, qui non debent admitti, ut infra dicitur. Ber.

Quia sine aliis adminiculis et praesumptionibus viles testes in crimine simoniae non sunt audiendi, quia vilibus sine tormentis credi non debet, 4. q. 3, si testes § si autem ea rei; et 2. q. 1, in primis. Et quia a tormentis non est incipiendum, ff. de quaest., quaestionem; et infra, de reg. iur., cum in contemplatione. Tanc.

Haec est intentio praecedentium distinctionum, aut enim agitur criminaliter aut civiliter. Si criminaliter, tunc testes criminosi etiam in exceptis criminibus contra neminem audiuntur, sive accusatus sit bonae famae sive malae. Si vero agitur civiliter, tunc contra saecularem praelatum non sunt audiendi vel admittendi criminosi testes nisi sint emendati de crimine. Et tunc admittuntur de aequitate non de rigore. Nec etiam tunc audiuntur, nisi adsint alia adminicula. Sed contra regulares praelatos infamatos inferioris gradus admittuntur criminosi si civiliter agitur de aequitate, sed non de rigore et cum aliis adminiculis. Et hoc intellige in testibus ad accusandum vero bene admittuntur infames contra illum qui est malae famae, ut supra, de simon., tanta. Io.

Propter insufficientiam removetur praelatus ab administratione, supra, de aetat. et qualit., quamvis; et 18. q. 2, si quis abbas.

Conspiratio enim gravissimum crimen est, ita quod meretur deponi, 11. q. 1, coniurationum; et 11. q. 1, conspirationum. Et ibi in subversionem status alterius conspirant, unde tamquam inimici repellendi sunt, ut capitulis praedictis et supra, de re iudic., cum I et A.

Propter alias vero non removetur quis a testimonio, 4. q. 3 § item in criminali. Ibi tamen non determinatur de qua inimicitia, et ff. de recepti., licet; Inst. de excusat. § inimicitiae. Et levis offensa non adimit legatum, ff. de adimen. leg., si quis § non solum, in fi. Sed minor fides eis adhibetur, in Auth de testi. § si vero quis dicat, coll. 7; C. de testi., authen. si testis productus. Tamen si inimici et conspiratores redeant in amicitiam, post reconciliationem videtur quod possint admitti, quia et legatum per capitales inimicitias vel alias gravissimas intervenientes adimitur. Sed si redeant in amicitiam, redintegratur legatum, ff. de adimen. leg., si quis § non solum, in fi; et ff. de adimen. leg., quod si iterum. Ita tamen quod non in eo negotio vel causa pro qua conspiraverunt, et reconciliatio non sit recens, arg. 3. q. 5, accusatores. Ber.

Et sic opponebantur minora crimina. Sed numquid periuris admitteretur? Dicendum est quod non quantumcumque sit emendatus, quia qui semel est periurus ad iuramentum non auditur, 22. q. 5, parvuli; et supra, de praesump., litteras; 2. q. 7, non potest. Quia praesumitur quod iterum deieraret, arg. ff. de accusation., si cui § eisdem; et 6. q. 1, quicumque. Et est expressum supra, de testib., testimonium. Ber.

Ut 1. q. 7, patet; et supra, de simon., tanta. Ber.

Et ita testis qui fuerit criminosus, licet sit emendatus, non facit plenam probationem nisi adsint alia adminicula. Criminosus enim semper habet caput vulneratum, 1. q. 1, ventum. Quia et si poeniteat, quaedam tamen irregularitas manet quae non aboletur per poenitentiam, 50. dist., illud; 1. q. 7, si quis omnem; et 2. q. 3, Enthemium § hinc colligitur. Laur. Debilitarentur dicta talium testium si haec probarentur, sed haec non probantur, quia alia adminicula aderat. Alias si nulla fuissent adminicula, non sufficerent dicta eorum. Et est arg. quod non debet quis admitti ad probandum quo probato non prodest, C. de probation., ad probationem. Simile supra, de offi. deleg., cum contingat.

Cum iam essent emendati de crimine. Et dic, praesertim, id est, tantum. Non enim crederem testem infamem esse admittendum nisi alia indicia praecederent, cum a tormentis non sit incipiendum, infra, de reg. iur., cum in contemplatione. Nec tales admittuntur sine quaestione, 2. q. 1, in primis, ad fi.; et 5. q. 5, illi qui. Laur.

Id est, tantum. Secundum alios tenetur proprie.

Si enim testis emndatus est de crimine, admitti debet si civiliter agitur, ut hic patet; et arg. 50. dist., quia sanctitas; et 50. dist., Domino sancto. Et hoc verum intellige, si eum ex illo crimine non comitetur infamia, et nisi in crimine periurii, qui etiam si sit emendatus, non admittetur, supra, de testib., testimonium. Sed si criminaliter agit, non admittitur etiam si sit emendatus ut in decretali supra, de testib., testimonium; et 6. q. 1, qui crimen. Item ex hoc videtur quod si testis cui obiicitur crimen, ut repellatur, vult probare se emendatum, quod debeat audiri cum iam non sit criminosus, supra, de except., denique, ubi de hoc; et arg. 3. q. 7, qui sine.

Scilicet regularem inferioris gradus et malae opinionis qui de facili potest puniri. Qualis fuit abbas iste, et respicit secundam distinctionem supra, vers. item utrum ipse regularis, et capitulum pro altera parte tantum.

Scilicet civiliter, cum agitur in modum inquisitionis secundum temperentiam aequitatis prout sequitur in littera. Et respicit primam distinctionem supra, circa princ., vers. utrum is etc. Et ita tales testes contra talem praelatum admittuntur, cum civiliter agitur secundum aequitatem, ergo a contrario sensu colligitur, quod si agatur criminaliter aut etiam civliter, secundum rigorem contra regularem et infamatum, ut dictum est, non admittuntur tales testes qui non sunt emendati, etiam cum aliis adminiculis in crimine excepto, et multo minus si agitur contra saecularem etiam civiliter et secundum aequitatem, quia tunc tales testes non admittuntur. Et sic maius est privilegium clericorum quam monachorum, quia in eodem modo agendi alii testes admittuntur contra clericos, et alii contra monachos, arg. 16. q. 1, legi; et 16. q. 1, alia est causa; et 93. dist., a subdiacono. Sed arg. contra 2. q. 1, in primis, ubi indistincte dicit non distinguendo inter regularem et saecularem. Sed illud loquitur in accusatione. Et sic patet quod si agatur criminaliter contra saecularem, aut etiam regularem infamatum de crimine simoniae sive de crimine excepto, tantum honesti testes admittuntur, et sufficit si sint emendati et hoc de aequitate. Videtur tamen per decretalem Gregorii quod de iure et non de aequitate admittendi sunt testes emendati, etiam sine aliis adminiculis cum agitur civiliter de crimine sine aliqua distinctione, supra, de testib., testimonium. Ergo in simonia multo fortius cum sit crimen exceptum, quoniam in aliis sunt admittendi testes emendati nisi in periurio, vel nisi eos infamia comitetur, ut ibi dicitur, nisi tu velles eam reducere ad aequitatem secundum istam. Sed contra potius videtur, ut scilicet ipsa reducatur ad illam tamquam ad posteriorem, ff. de legib., non est novum. Et sic non habent locum praemissae distinctiones. Ultima pars primae distinctionis tollitur, scilicet utrum agatur secundum iuris rigorem etc. Et sic remanet utrum agatur criminaliter an civiliter, ut si civiliter, admittantur testes emendati secundum tenorem illius decretalis praedictae. Secunda distinctio tollitur ex toto, scilicet utrum ipse sit regularis etc. Et illa distinctio quae fit circa personas testium remanet. Ergo hoc remanet inquirendum, utrum agatur criminaliter vel civiliter de crimine, et utrum testes sint honesti quibus crimina obiici non possunt, ut illi tantum admittantur si criminaliter agitur, aut fuerint criminosi et emendati, ut si agitur de crimine civiliter, illi bene admitti possint secundum decretalem praedictam. Et sic difficultas huius decretalis parum valet. Vel dic quod illa decretalis supra, de testib., testimonium, intelligitur cum agitur civiliter, et de crimine recipiuntur. Hoc intelligitur cum agitur de crimine excepto simoniae, scilicet civiliter. Et tunc recipiuntur testes viles et infames contra infamatos de aequitate et non de rigore. Qualis fuit iste abbas contra quem tales testes recepti fuerunt de aequitate tantum cum aliis adminiculis, ut hic patet, arg. optimum supra, de testib., non debet. Et hoc dicit Tanc. et Io. Laur. contra ut supra, in notula cum iam essent etc. Et istud praesertim secundum Io. et Tanc. ponitur comparative. Laur. exponit praesertim, id est, tantum. Et sic utraque decretalis remanet in suo loco. Et hoc innuunt ista verba, tales contra talem taliter duximus etc. Et dic tales, scilicet viles et criminosos, contra talem infamatum et irregularem, taliter, scilicet civiliter, de aequitate et non de rigore.

Verba ista sic expone secundum Laur. tales, scilicet, testes emendatos de crimine furti, adulterii et consimilium criminum, qui ex caritate testificantur sine aliis adminiculis secundum Laur. Vel si non sunt emendati, admittuntur cum aliis adminiculis, ut dicitur in fi. glossae secundum alios. Et respicit distinctionem supra, vers. praeterea, et vers. utrum ne testes pro altera parte, et sequentem vers. denique.

Quo casu admittuntur mulieres, supra, de testib., quoniam; et supra, de testib., tam litteris. Ber.

Secundum Evangelicam veritatem, supra, de accusat., qualiter et quando 2.

Sic supra, de accusat., qualiter et quando 2, in fi. Quia non ita pingue ius habent regulares sicut saeculares, arg. supra, de statu monach., cum ad monasterium; et supra, de statu monach., monachi, in fi. Vel potius quia non est tantum scandalum pro remotione regularis, sicut saecularis. Et hoc est de consuetudine approbata, ut dicit in fi. capituli. Tanc.

Ubi quis removetur propter fraudem, infamis est. Secus si propter simplicitatem, ff. de susp. tut., tutor § qui ob segnitiem; et C. de susp. tut., nihil proponi; nisi sit patronus, Inst. de susp. tut., in princ. Si vero non exprimatur an per fraudem vel per simplicitatem aliquis amoveatur, non est infamis, ff. de susp. tut., hae enim causae. Vincen.

Et ita qui timore probationis cessit, non habebit aliquod privilegium, arg. 24. dist., si quis. Sed numquid iudex debet desistere ab inquisitione propter ipsius cessionem? Arg. quod non, ff. de iud., si quis postea. Arg. contra ff. de susp. tut., post finitam, quia nec dolum facit qui rem deserit ut litem effugiat, ff. de alien. iud. mut. caus., item si res § 1. Et qui diffidit de iure suo licite cedit liti, supra, de postul. praelat., bonae 2. Et iam finem inquisitionis consecuti sunt inquisitores, quare non debent amplius procedere inquisitores, nisi ut habeant ratam cessionem, sic supra, de elect., dudum ecclesia, in fi. Ber.