The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Hanc decretalem intellige secundum tenorem illius decretalis supra, de testib., testimonium. Et secundum tenorem illius decretalis supra, de testib., praesentium.

Si enim accusati et confessi vel convicti fuissent, indistincte repellerentur, etiam sine alia probatione si hoc constaret, ut supra, de testib., testimonium; et supra, de testib., super eo 1. Item arg. contra 4. q. 3, si testes § item lege Iulia. Solutio: aliud secundum leges, ubi non repellitur ab obiectu criminis nisi condemnatus fuisset et infamis effectus. Secundum canones sufficit si probetur criminosus.

Statim vel infra terminum competentem a iudice statuendum, supra, de probat., licet; et supra, de offi. deleg., prudentiam § sexta, arg. Servata distinctione illius authentici C. de testi., authen. si dicatur. Ber.

Quidam dicunt, ut Tanc., quod hoc est verum de illa exceptione quae obiicitur in personam testis, quae ante sententiam debet probari. Illa vero quae in dicta testium opponitur, scilicet cum testis arguitur de falso, vel actor usus fuerit falsis testibus vel instrumentis, usque ad vigesimum annum potest opponi, C. ad leg. Corn. de fals., querelam; et infra, de except., cum venerabilis. Sed in causa matrimoniali in infinitum posset agi de falso, quia sententia lata contra matrimonium non transit in rem iudicatam per tractum temporis, infra, de re iudic., lator; et infra, de re iudic., consanguinei; infra, de eo qui dux. in matr. quam pol. per adult., cum haberet; et 35. q. 9, loci nostri § his ita respondetur. Sed si de falso ante sententiam fuerit obiectum et non probatum, post sententiam opponi non potest nisi appellatum fuerit, C. de fid. instrum., cum quidam. Et idem videtur dicendum ut alii dicunt de hac exceptione, quae opponitur in personas testium, scilicet quod in causa appellationis iterum posset opponi. Nam in causa appellationis potest opponi exceptio peremptoria, quae debuit proponi ante sententiam, C. sent. rescind. non pos., peremptorias. Sed haec est exceptio peremptoria, saltem per obliquum sive indirecte, quia probato quod testes sint periuri vel alias criminosi non debent admitti, alias videretur quod haec exceptio esset dilatoria, quod non est verum. Et praeterea potuit esse quod ista ignorabat in priori iudicio, et post appellationem didicit quod modo obiicit. Unde saltem cum iuramento, si hoc ante aperturam non fuit protestatus, debet admitti, supra, de testib., praesentium. Quod hic dicitur antequam causa per sententiam terminetur, supple: nisi fuerit appellatum. Alias verum est quod hic dicitur, quod citra appellationem non audiretur.

Supple: quae scilicet crimina obiecta, si probata fuerint, testes repelluntur, et subdit causam cum, id est, quia testes absque ulla etc., sicut canonica etc. Et sic lege hanc litteram.

2. q. 7, testes; et 2. q. 4, praesul. Et illa sunt canonica instituta de quibus hic loquitur.

Unde repelluntur si haec ostendantur sine aliqua probatione, supra, de testib., testimonium. Idem erit etsi modo convincantur, ut in praedicto capitulo supra, de testib., testimonium. Et intellige istum § secundum tenorem istius capituli supra, de testib., testimonium, ut ibi dixi, ut scilicet si in crimine perseverant, repellantur et in civili et in criminali. Si sunt emendati, admittantur in civili et criminali cum civliter agitur, dummodo ipsos non comitetur infamia. Et hoc est quod sequitur in fine § nisi prius etc. In criminali vero nullo modo, quantumcumque egerint poenitentiam, ut ibi.

3. q. 11, neganda est accusatis licentia; 3. q. 11, neganda est accusatis qui; et 3. q. 11, non est.

Si fuerint convicti per testes, non videtur quod possint probare se non esse tales, quia talis negativa non admittitur contra testes, supra, de probat., ad nostram. Et si fuerint confessi, non possunt probare contrarium. Quod enim quisquis sua voce dilucide protestatus est, in eundem casum proprio testimonio infirmare non potest, supra, de probat., per tuas; et C. de non num. pecun., generaliter. Quia confessioni primae standum est, supra, de praesump., litteras. Et expone innocentes, scilicet per poenitentiam, supra, de testib., testimonium. Littera ista, nisi prius se probaverint innocentes, sic debet intelligi, id est, nisi probaverint se emendatos de crimine et egisse poenitentiam. Et hoc si fuerit innocentes reputantur, et ita demum admittuntur, ut dictum est in notula proxima. Unde non obstante eo quod confessi vel convicti fuerint. Et hoc probare possunt per sacerdotem suum, 50. dist., in capite; et 2. q. 1, si peccaverit, in fi.; et infra, de simon., nemo.

Responsio tacitae quaestionis, posset aliquis quaerere an testes quibus crimina probantur in modum exceptionis sint propter hoc puniendi. Respondetur quod non.

Ex eo quod dicit confessi, est optimum argumentum quod testes tenentur respondere an sint criminosi, quia si tenentur confiteri cum opponitur exceptio contra eos, ut innuit haec littera, multo fortius quando examinantur. De hoc dixi supra, de testib., cum causam quae. Et quod dicit confessi, et hoc intellige quando examinabantur, et interrogati fuerunt a iudice super crimine. Et ipsi sunt confessi, licet respondere non tenerentur. Et ideo non creditur eis cum iaceant in crimine. Vel dic quod debent interrogari quando crimina in modum exceptionis testibus opponuntur, ut dictum est, cum in littera ipsa hoc dicat. Sed illud numquam vidi fieri. Et est argumentum quod si iudex recusetur coram arbitris, potest ab eo quaeri, et debet inde dicere veritatem, et hoc vidi fieri saepe.

Ut supra, de ord. cognit., cum dilectus, ubi de hoc; ff. de his qui not. infam., Lucius.

Si enim crimen quod obiicitur testi contingit causam de qua agitur, non solum repellitur sed etiam punitur. Sicut cum vir accusat uxorem de adulterio, et ipsa excipit de lenocinio, quod ipse tradidit eam adulterandam, ff. de adulter., ex lege § si publico. Sic et testis qui in testificando vacillaverit, sive falsum dixerit, punitur, C. de testi., nullum; et 4. q. 3, si testes § item qui falso. Simile supra, de confess., cum super; et supra, de elect., super eo; et supra, de elect., per inquisitionem, arg. Alias puniri non debet, quia non agitur de hoc, ut hic dicit, sed in eo in quo agitur, scilicet quia repellitur a testimonio.