The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Haec tria, scilicet aetas, gravitas morum, et litterarum scientia, in persona electi debent inquiri, infra, de elect., cum nobis. Arg. 78. dist., presbyter; et 38. dist., quae ipsis. Et alia etiam, scilicet quod sit de legitimo matrimonio natus, infra eodem capitulo. Et quod sit in sacris ordinibus, infra, de elect., dudum ad audientiam; et infra, de aetat. et qualit., praeterea.

Quia incompositio corporis inaequalitatem indicat mentis, 41. dist. § sicut ergo, in fi. dist., ubi de Catalina dicitur.

Propter defectum enim scientiae repellitur quis ab episcopatu, etiam iam promotus, infra, de aetat. et qualit., quamvis, ubi legitur de quodam episcopo qui numquam audivit grammaticam; infra, de elect., congregato.

Quia vilissimus computandus est qui praecellit dignitate, nisi praecellat alios scientia et sanctitate, 1. q. 1, vilissimus; et 1. q. 7, convenientibus; et in Auth. de sanct. episc. § damus, coll. 9. Item argumentum est a minori, et sumitur secundum hanc regulam affirmando: si id de quo minus videtur inesse, inest; et id de quo magis, 38. dist., si in laicis; et 3. q. 3, de iudiciis; et 59. dist., si officia; et 34. q. 2, cum per bellicam; et 13. q. 2, non aestimemus. Item argumentum a maiori sumitur hic negando secundum hanc regulam: si id de quo magis videtur inesse, non inest; nec id de quo minus. Si Paulus videtur fortior Eustochio, sed non est, ergo nec ipse, 32. q. 5, si Paulus; 8. q. 1, si ergo; et 6. q. 1, imitare; et 40. dist., quaelibet.

Sed videtur quod sufficiat si iam inchoaverit, ff. de muner. et honor., ad rempublicam. Sed aliud in saecularibus dignitatibus, ut ibi, et aliud in spiritualibus. Et potest dici quod est speciale in episcopo. Unde in aliis inferioribus dignitatibus sufficit attingere annum legitimum, ut infra; dicit ibi, nisi qui iam vicesimum quitum annum attingerit. Sed ille qui eligitur in episcopum, debet esse triginta annorum, in Auth. de sanct. episc. § clericos, coll. 9; et 67. dist., quicumque. Vel distingue quandoque favor tantum vertitur in causa, ut in usucapione, et tunc sufficit incipere diem, ff. de diver. temp. praescr., in usucapione. Quandoque odium tantum, ut in praescriptione triginta annorum, et tunc oportet impleri, ff. de act. et oblig., in omnibus. Quandoque utrumque, et tunc tempus de momento in momentum computatur, ff. de minor., denique § minorem.

Et istud est quartum quod requiritur in episcopo, et in quolibet alio qui promovetur ad honorem, infra, de fil. presbyt., ut filii; vel ad regimen animarum, infra, de fil. presbyt., dilectus; et infra, de fil. presbyt., nimis.

Bene dicit, confirmationem, quia ante confirmationem nihil debet attingere in administratione, alioquin repelleretur, infra, de elect., qualiter; et infra, de elect., nihil est; et infra, de praeben., cum iamdudum.

Nam aliquando contingit quod statim non nanciscitur possessionem, 92. dist., si qui episcopi; et 92. dist., si quis episcopus ordinatus ad parochiam; et tunc non debet conferri.

Quod videtur esse sex mensium, quia intra tres menses a die vacationis debet eligi, 50. dist., postquam; et infra, de elect., ne pro defectu; et infra alios tres menses debet consecrari, 100. dist., quantum quidem. Sed verius est quod illud tempus est tantum trium mensium post confirmationem, ut ex eodem capitulo colligitur, quod etiam est expressum, 75. dist. § 2; et 75. dist., quoniam, in fi.; nisi necessitas eum impedierit petere consecrationem. Quia tunc non curreret ei tempus, ut in dictis capitulis 75. dist., quoniam; et 75. dist., ordinationes episcoporum. Alias obtinet quod hic dicitur, ut 16. q. 1, ne pro cuiuslibet; quia cum sit in mora petendi imputari, et debet etiam ab illa dignitate repelli, ut in dicto capitulo 75. dist., quoniam.

Arg. contra infra, de concess. praeben., post electionem, in princ., ubi solvitur.

Ante enim consecrationem non dicitur pleno iure habere ecclesiam, cum adhuc tempore consecrationis possit excipi contra ipsum, infra, de accusat., super his. Merito debet expectari usque ad tempus consecrationis. Postea vero possunt conferri beneficia quae habuerat, et cum fuerit negligens et in mora, ut dictum est, et sic ante consecrationem non dicitur ecclesiam habere, quia habere est cum effectu habere, ff. de ver. sig., nomen filiarum § habere. Tamen dicitur maritus ecclesiae, ut sine licentia Papae eam dimittere non possit, infra, de translat., inter corporalia. Sed si ante tempus praedictum consecrationem recepit, statim possunt conferri beneficia priora, quia plene dicitur translatus, 21. q. 2, si quis iam translatus; et 16. q. 1, ne pro cuiuslibet. Nec potest repelli a consecratione, nisi per accusationem directam, ut infra, de accusat., super his; et infra, de accusat., qualiter et quando 2. Et quando in aliis dignitatibus inferioribus secus est, quia qui habet curam animarum, si eligatur ad consimilem, habita confirmatione et administratione ipso iure vacat prima, ut infra, de elect., dudum ecclesia; et infra, de praeben., de multa. Si primum beneficium non habeat curam animarum, sed secundum, tunc primum ipso iure vacat, sed non de facto, si semper retineat primum, infra, de concess. praeben., litteras; et infra, de concess. praeben., cum nostris.

Sic videtur quod archidiaconus habeat curam animarum, sed non principaliter, arg. 16. q. 7, nullus 1; arg. infra, de offi. archidiac., cum satis, ubi de hoc. Et est verum, quod archidiaconus, qui habet inquirere, et visitare parochiam suam, curam habeat animarum. Unde si recipiat aliam praelationem curam animarum habentem, ipso iure vacat archidiaconatus, ut est expressum infra, de elect., dudum ecclesia; et infra, de praeben., de multa. Et potest excommunicare et suspendere infra, de eo qui furt. ord. recep., veniens; et eiam alii praelati, ut ibi dicitur. Sed videtur contra 16. q. 2, visis; 24. q. 3, corripiantur, ubi dicitur quod anathema est mucro episcopi. Archidiaconi vel alii praelati non possunt excommunicare cum solemnitate illa, de qua traditur 11. q. 3, debent; et 11. q. 3, cum aliquis; ut capitula illa intelligantur et loquantur de illa solemnitate.

Dispensative tamen potest, licet sit in minori aetate, infra, de aetat. et qualit., praeterea, ut quidam dicunt. De hoc dicetur infra, de elect., cum dilectus. Sed contra 78. dist., si triginta; et 78. dist., presbyter, ubi dicitur quod ante trigesimum annum presbyter ordinari non debet. Et hic dicit quod statim deberet post vicesimum quintum annum, quia tales praelati debent esse presbyteri, 21. q. 2, sicut; arg. infra, de aetat. et qualit., praeterea. Satis potest dici quod hodie statur huic capitulo secundum quod notatur in capitulo illi 78. dist., si triginta.

Hic fit mentio de illis canonibus 75. dist., quasi per totum; et infra, de temp. ord., subdiaconos; infra, de temp. ord., sane; et infra, de temp. ord., de eo. Et quia post confirmationem debent ordinari in proximis quatuor temporibus, vel saltem usque ad sex menses. Nec credo quod loquatur de illis canonibus 77. dist., quicumque; ibi, post diaconatum statur per quinquennium ad sacerdotium recipiendum, quia non credo tantum expectandum.

Signatur contra hoc 74. dist., consuluit. Solutio: cum iste susceperit alterum connexorum, tenetur ad reliquum. Secus in aliis clericis, qui per subtractionem beneficiorum sunt compellendi ad ordines quando necessitas vel utilitas subest, infra, de aetat. et qualit., quaeris.

Alias sola voluntas non sufficit, ubi est opus facto, infra, de eo qui mitt. in poss. caus., constitutis.

Habes hic quod constitutio trahitur ad praeterita, de hoc dictum est supra, de consti., quoniam. Et haec est ratio quare trahitur ad praeterita, quia sine aliqua constitutione ad hoc tenentur per alia iura antiqua.

Id est electi et confirmati, sed non ordinati.

Contra infra, de aetat. et qualit., ut abbates. Sic solve: hoc intelligitur de tali, qui sine culpa sua factus est talis, quod ordinem recipere non potest secundum canones. Unde propter hoc non debet removeri, licet ordinem non possit recipere, quia non est addenda afflictis afflictio, infra, de cleri. aegro., ex parte; et 7. q. 1, cum percussio. Et illud intelligitur de tali, qui culpa sua factus est irregularis, et ideo removetur.

Id est, illa vice tantum, infra, de elect., cum Wintoniensis.

Ipso iure, infra, de elect., innotuit.

Non officiis. Quis enim officiaret tunc ecclesiam?

Simile 62. dist., docendus; et 82. dist., plurimos, in fi.; et C. de emend. prop., in corrigendis. Et belli pestis interrimat, quos delinquentes ad rectitudinis viam Dei praecepta non revocant, 23. q. 4, si quos, in fi.

Cum ad eum pertinet collatio beneficiorum.

Ea vice cum ad episcopum pertinet collatio beneficii, vel confirmando primum successorem, et hoc cum ad alios pertinet collatio. Et insuper a perceptione proprii beneficii suspendatur, infra, de elect., nihil est.

Et ita habes quod minor supplet negligentiam maioris, et econverso, infra, de concess. praeben., nulla; et infra, de concess. praeben., quia diversitatem; et 9. q. 3, cum simus; 65. dist., si forte; 89. dist., volumus. Et maior negligentiam minoris, sed illud est ordinarium, ut in 9. q. 3, cum simus.