The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Quasi credens quod cedendo placeas Deo.

Scilicet, Hieremia.

Quod privilegiatum est, infra, de statu monach., quod Dei timorem.

Scilicet, Hieremias, qui praedicationis recusabat officium, et tamen postea recepit, 8. q. 1, in scripturis.

Scilicet, verba Dei.

Istud forsitan non videtur poni dubitative, sed affirmative; simile 33. q. 2, admonere; et infra, de procurat., tuae; et de poen. dist. 1, quamobrem; et ff. de rei vend., item si § 1. Et verba sequentia hoc innuunt, et supra, de rescript., super litteris, vers. nisi forsitan.

Ex isto loco colligitur quod pro nullo crimine potest episcopus renunciare sine licentia Papae, quantumcumque gravi. Super hoc dicunt quidam, quod nullus criminosus, nullus irregularis potest renunciare sine licentia Papae, arg. infra, de renunciat., post translationem, vers. unde quidam; et 6. q. 3, denique; et ff. de admin. tut., tutores § qui se. Etiam si talis sit qui titulum non habeat, ut simoniacus et intrusus. In morte tamen propter necessitatem possent renunciare, arg. illius capituli, 17. q. 4, si quis suadente. Tanc. et Io. dicunt quod simoniacus et intrusus non habent titulum, sed fures et invasores sunt, 1. q. 1, ordinationes; et 9. q. 1, ordinationes. Et ideo quanto plus rem tenent, tanto plus peccant. Et fur semper est in mora, ff. de condi. furt., si pro fure § penulti. Arg. quia non remittitur peccatum, et capitulum 14. q. 6, si res aliena. Unde dicunt quod renunciare possunt sine licentia Papae, quia ipsi ad hoc tenentur canonis auctoritate, 1. q. 1, si quis neque. In aliis qui titulum habent secus est, ibi necessaria est licentia Papae, ut hic dicit, arg. infra, de renunciat., post translationem § rursus, et seq. Sed littera ista contradicit, scilicet, non cuiuslibet, sed illius dumtaxat cuius executio post peractam poenitantiam impeditur. Sed haec duo crimina talia sunt, et sic videtur quod hic sit petenda licentia, quia licet titulum non habeat simoniacus, tamen videtur habere titulum, cum per electionem habuerit ecclesiam, quo ad communem opnionem habet titulum, cum occulta fuerit simonia. Unde saltem propter hoc tenetur licentiam petere. Et causa potest subesse, quia si bene administraverit, Papa de facili dispensabit cum eo, arg. infra eodem capitulo § personae vero. Satis posset hic dici, quod intrusus omnino debet cedere, quia nec quantum ad opinionem, nec quantum ad veritatem titulum habet. Quae ergo sunt crimina, quae post peractam poenitentiam impediunt executionem ordinis? Dic quod simonia est unum de illis, 1. q. 1, erga simoniacos; infra, de simon., tanta. Item homicidium infra, de temp. ord., quaesitum; et 50. dist., miror. Et de his duobus criminibus habemus expresse infra, de accusat., inquisitionis, in princ. Item secundum Io. omne peccatum quod ipso iure irrogat infamiam, 3. q. 7, infames § porro; quia licet culpa per poenitentiam tollatur, infamia tamen non aboletur, 2. q. 3, Euphemium § hic colligitur. De hoc nota infra, de temp. ord., ex tenore. In istis enim criminibus, quae post poenitentiam impediunt executionem ordinis, aut beneficii retentionem, debet episcopus petere licentiam cedendi, quia poenitere non potest nisi renunciet. In aliis vero criminibus de quibus potest poenitere remanendo in officio suo, non tenetur petere cessionem, arg. illius decretalis infra, de temp. ord., quaesitum.

Hoc est contra illos qui dicunt omne crimen inducere irregularitatem.

Quia res pene contra naturam est, quod quis sit sine peccato, 25. dist. § nunc autem; et 81. dist., Apostolus, in fi. Simile infra, de praeben., venerabilis.

Talis enim morbus dicitur sonticus, quia cuique rei agendae impedimento est, ff. de re iud., quaesitum; et ff. de ver. sig., morbus.

Quia fervor spiritus ad sublimiora conscendit, supra, de renunciat., litteras.

Nisi esset talis scientia, quam cito addiscere potest, ad quod semper tenetur episcopus, 38. dist., nullus. Unde dicit Iurisconsultus: si unum pedem tenerem in sepulchro, adhuc addiscere vellem, ff. de fideicommi. liber., apud Iulianum; 24. q. 3, si habes.

38. dist., per totum.

86. dist., fratrem nostrum; et 39. dist., Petrus; 36. dist. § oportet. Et merito necessaria est scientia spiritualium et temporalium, quia in his alios docere debet episcopus, et ideo aliorum doctrina indigere non debet, 1. q. 7, convenientibus; et in Auth. de sanct. episc. § damus, coll. 9.

38. dist., omnes psallentes.

Supra, de elect., cum nobis; et infra, de praeben., venerabilis.

Simile 7. q. 1, adversitas § hoc tunc servandum; et 7. q. 1, ibi adunati.

Subditorum, scilicet.

23. q. 4, tres personas.

Quandoque enim dormire debet severitas disciplinae, 23. q. 4, ne amisso; et 23. q. 4, non potest; et 11. q. 3, quando.

Ut 4. dist., denique. Et alibi, noli esse nimis iustus, quia iustus quandoque in iustitia sua perit, 2. q. 7, plerumque § de his; et de poen. dist. 1, serpens.

Infra, de nov. oper. nunc., cum ex iniuncto.

Prout Gregorius distinguit super Ezechielem homilia 7, utrum scandalum sine peccato vitare possumus an non? Nam in quantum possumus, sine peccato scandala vitare debemus, alioquin utilius scandalum nasci permittitur, quam veritas relinquatur, infra, de reg. iur., qui scandalizaverit. Veritas enim bonae vitae vel iustitiae numquam deserenda est, veritas disciplinae quandoque. Tunc autem debet deseri veritas disciplinae quando multitudo peccantium est in causa. Non tamen volunt defendere malum quod faciunt, arg. 44. dist., comessationes, ubi de hoc; et 50. dist., ut constitueretur; et infra, de cleri. excom., latores. Si vero defendere volunt malum quod faciunt, et excusare illud quasi ex auctoritate, tunc multitudini parcendum non est propter scandalum, de poen. dist. 6, qui vult, in fi. Arg. 82. dist., plurimos; et 7. q. 1, adversitas § cum autem, vers. ferrum quippe.

Scilicet, non omne quod in os intrat, sed quod ex ore procedit, coinquinat hominem. Tunc dixerunt Apostoli, scis quia Pharisaei quorum religio est in cibis discernendis, audito hoc verbo, etc., usque ibi, ut 11. q. 3, inter verba.

Quasi dicat non est curandum de scandalo eorum.

Alias cum irregularis sit, regulariter ministrare non potest. Ex his enim quae inordinate sunt acta, non potest aliquid ordinabiliter fieri, infra, de accusat., qualiter et quando 1. Sed dic regulariter, id est, laudabiliter et utiliter.

Id est, non debuerit de iure tempore suae examinationis, et sic est arg. quod illud dicimur posse, quod de iure possumus, 22. q. 2, faciat; et arg. supra, de rescript., sciscitatus. Sed debuit confiteri saltem in secreto, supra, de elect., innotuit.

Quia non manifestavit impedimentum tempore suae promotionis. Unde imponi debet sibi poenitentia, cum dispensavit cum eo, ut sequens littera dicit. Tamen si culpa talis et causa, scilicet, irregularitas, dispensatur cum ipso propter utilitatem ipsius ecclesiae.

Arg. pro opinione illorum qui dicunt quod peccata latentia faciunt irregulares, 50. dist., sacerdos; et 50. dist., sacerdotes, a contrario sensu; et 50. dist., de his vero. Arg. 33. dist., habuisse; et arg. contra 32. q. 5, Christiana, ubi dicit latentia peccata non habent vindictam.

Si ipsa irregularitas occulta est, dispensatur cum ipso propter utilitatem ipsius ecclesiae.

Id est, zelans et ulciscens peccata, vel exactor castitatis, 1. q. 3, salvator § econtra; et 33. q. 1 § quod autem.

A contrario sensu.

Sicut legitur in historiis, in rubrica, quibus non est fas ecclesiam Dei introire. Manzer proprie dicitur de scorto natus. Spurius de concubina. Nothus de adulterio natus. Sic dicitur nota febris quae affligit sicut quartana, et tamen non est vera quartana. Sic Nothus quia videtur verus filius, sed non est. Et omnes tales illegitimi ab honoribus repelluntur, ut supra, de elect., innotuit; et infra, de fil. presbyt., ut filii; et infra, de fil. presbyt., nimis. Naturalis dicitur natus de concubina, quae tenetur in domo quasi loco uxoris unica. Et talis in bonis patris ab intestato succedit in duas uncias paternae substantiae, si alii filii non extent, nec coniunx legitima, C. de nat. lib. et mat., authen. licet patri. Et in bonis maternis succedit cum legitimis filiis, C. ad senatuscon. Orfit., si qua § ulti.

Iuxta illud: otis si tollas, periere cupidinis arcus. Et alibi: quaeritur Egistus quare sit factus adulter? In promptu causa est, disidiosus erat. Et dicit Hieronymus ad monachum: semper facito aliquid boni operis, ut te diabolus inveniat occupatum, de conse. dist. 5, numquam.

Supra, de translat., inter corporalia; et ff. solut. matrim., si cum dotem § si maritus. Et expone sponsam, id est, ecclesiam miltantem.

Verba sunt Salomonis in parabolis loquentis de fideiussore, qui obligavit se apud extraneum, id est, apud creditorem qui est extraneus, id est, alius a fideiussore et reo principali. Sic episcopus defigendo manum, id est, per manualem obedientiam obligavit se pro ovibus suis apud extraneum, id est, creditorem, id est, apud Deum qui sibi credidit gregem suum mediantem suo metropolitano, cui obedientiam fecit manualem. Episcopus enim tenetur reddere rationem Deo pro animabus sibi commissis, si male custodierit oves suas, infra, de reg. iur., quamvis. Et expone apud extraneum, id est, apud alium, quia Deus est alius ab homine in eo quod Deus, quia Deus est creator, et homo est creatura. Vel dic quod Deus extraneus est a quocumque Christiano. Et tamen quilibet Christianus est eius filius. Filius enim dicitur esse in potestate patris quousque est emancipatus. Eum emancipato dicitur extraneus sicut quilibet alius, et tamen est eius filius. Ita Deus emancipavit hominem, cum dedit ei liberum arbitrium faciendi quodlibet bonum vel malum, et ita dictus est extraneus.

Unde Deo eo dicitur: tu spiras ubi vis, tua munera dividis ut vis. Scis cui des, quod vis, quantum vis, tempore quo vis.

Quia non sunt in homine viae eius, 47. dist., sicut § necesse est, in fi.

19. q. 2, duae sunt; et infra, de regular., licet.

Quia nefas est dicere quod scriptura mentiatur, 23. q. 5, quid ergo.

Beatus Martinus.

Scilicet, beati Pauli Apostoli.

Id est, operibus virtutum, quia virtutem nullus potest habere sine caritate, quoniam qui habet unam virtutem in actum habet omnes. Et quia caret una, caret omnibus, 24. q. 1, ubi sana; 32. q. 1, cum renunciatur; de poen. dist. 2, si enim inquit; infra, de reg. iur., defleat.

Iuxta illud Apostoli: si tradidero corpus meum ita ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, de conse. dist. 4, solet; et de poen. dist. 3, si quis autem, ad finem distinctionis.

Ut 7. q. 1, ibi.

23. q. 4, quis non.

Iuxta illud: non est in medico semper relevetur ut eger. Et quandoque est vitium materiae, non artificis, infra, de loc. et cond., propter; ff. ad leg. Aquil., si servus § si calicem; et 43. dist., Ephesiis. Nec eventus mortalitatis medico qui diligens fuit imputari debet, ff. de off. praes., illicitas § sicuti. Et sufficit diligentiam adhibere quam potest, 47. dist., quod ad nos. Et si negotium non habeat effectum, sufficit si sit utiliter coeptum, ff. de negot. gest., sed an ultro § 1; licet secus sit in negotiis pupilli, ff. de negot. gest., si pupilli, in princ.; et ff. de negot. gest., litis.

De qua dicitur, Maria vile forum, vas septem daemoniorum, plorans immodice fit apostola de meretrice.

Scilicet, vita contemplativa.

Ergo potius amplectanda, nam tenere certum et dimittere incertum debemus, de poen. dist. 7, nullus; ff. de ritu nupt., adoptivus § 1. Sed utraque est certa.

Scilicet, activa vita.

Lia lippa erat oculis, quae quatuor filios genuit ex Iacob, sed Rachel duos tantum, scilicet Ioseph et Beniamin.

Scilicet, Moysi, 36. dist., si quis vult.

Id est, propter quam causam.

18. q. 1, statutum.

Id est, accedenti.

Qui petit licentiam et obtinet compelli debet ut cedat, infra, de renunciat., quidam.