The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Nam quot sunt capita, tot sententiae, de conse. dist. 4, sicut in sacramentis; ff. ad Trebel., quia poterat. Et homines faciles sunt ad dissentiendum, ff. de recepti., item si unus § principaliter. Et diversitatem corporum saepe diversitas sequitur animorum, infra, de concess. praeben., quia diversitatem.

Litterarum, 25. q. 2, dicenti § et si legibus.

25. q. 1, dicenti § praescriptione.

Simplicitati subvenitur, de conse. dist. 2, scriptura dicit; et infra, de rerum perm., cum universorum. Nec obest quod per simplicitatem omissum est, ut ff. de ven. inspic., temporibus § quod autem praetor. Item imperitiae parcitur, ff. de probation., cum de indebito § si autem is; ff. qui satisda. cog., de die. § si servus, vers. minori; C. qui admit. ad bon. poss., quicumque; et ff. si quis in ius voc. non ierit, ex quacumque § si quis in ius. Arg. contra C. de in ius voc., venia; C. de fals. mon., quoniam. Dic ut in prima rubrica, quia rusticitati parcendum est. Contrarium casualia sunt.

Per hanc decretalem cassatae sunt omnes solutiones quae recitabantur, 25. q. 2, dicenti § praescriptione; C. si contra ius vel utilit., rescriptum; et si contra ius vel utilit., et si legibus.

Scilicet, per fraudem vel malitiam, et qui hanc fraudem allegat, eam probare tenetur, ff. de probation., quotiens operae § qui dolo. Quia quilibet praesumitur bonus donec probetur malus, infra, de scrutin., ex parte; et infra, de praesump., dudum.

Simile 25. q. 2, dicenti § et si legibus; et 25. q. 2, dicenti § si non cognitio. Quia cum dubium sit, poterit de hoc cognoscere iudex quia ratione dubitationis sit quod alias non fieret, ff. de liber. caus., ordinata § ulti.; et C. de liber. caus., lite ordinata. Et ita qui fraudem allegat, eam probare debet, ut dictum est.

Opposita exceptione legitima, suspensa est iurisdictio iudicis circa principalem causam. Et si dubia est, de hoc prius cognoscat, postea cognoscat iudex de fraude sine malitia de qua excipitur. Nec distinguitur in hoc casu quae falsitas sit expressa, vel veritas occultata, sed sufficit quod per malitiam hoc fecerit, et sic intelligitur lex ista, 25. q. 2, dicenti § et si legibus. Sed qualiter probatur malitia? Certe ex perspicuis indiciis, puta ex qualitate personae, et ex forma rescripti. Ber.

Scilicet, per simplicitatem vel ignorantiam.

Puta si dixerit se de possessione vi eiectum, cum non esset, nihilominus datur ei aliae litterae ex quo petit causam committi. Vel tacet se decanum, et impetrat litteras super usuris vel super alia re propria, supra, de rescript., ad aures.

Puta si occultavit quod ad arbitros itum erat, nec causa per eos potuit terminari, infra, de testib., praesentata; arg. C. si contra ius vel utilit., non idcirco.

Secundum istum modum intelliguntur iura illa, 25. q. 2, dicenti § praescriptione; et 25. q. 2, dicenti § et si legibus.

Secus si per malitiam falsitatem expresserit, vel veritatem occultaverit, et ita aliquando receditur a forma in rescripto data, et redditur ad ius commune, ut supra, de rescript., causam quae.

Ex hoc patet quod simplicitas vel ignorantia non prodest circa huiusmodi litteras impetrandas, immo ad hoc ut rescriptum teneat, nihil debet supprimi ex his quae movere possunt animum principis ad dandum rescriptum vel ad denegandum. Et primo quidem series facti est exprimenda, infra, de cohab. cler. et mul., super eo. Item processus causa, infra, de re iudic., inter monasterium. Item non valent litterae si quis tacet sententiam latam, arg. infra, de fide instrum., inter dilectos; C. sent. rescind. non pos., impetrata. Item si tacuit nomen dignitatis suae, supra, de rescript., ad aures. Item si tacuit aliud beneficium sufficiens, supra, de rescript., cum adeo; sive etiam minus sufficiens, infra, de rescript., si proponente; et infra, de praeben., cum teneamur. Item si tacuit vicariam perpetuam, infra, de rescript., postulasti. Item si tacuit pactum praecedens sive compositionem, infra, de decim., ex multiplici. Item si tacuit statutum numerum canonicorum iuramentum firmatum, supra, de rescript., constitutus; et infra, de praeben., pro illorum. Item si tacuit statutum quod dignitas non esset ulterius in ecclesia, supra, de consti., cum accessissent. Item si tacuit privilegium, supra, de rescript., cum ordinem. Item si tacuit dispensationem, infra, de fil. presbyt., ex tua. Item si tacuit se regularem petendo confirmationem, infra, de confirm. util. vel inutil., porrecta, in fi. Item si dixit se clericum non esse, cum esset, infra, de transact., ex litteris. Item si tacuit quod praebenda non vacaret de facto, infra, de concess. praeben., cum nostris; et infra, de concess. praeben., litteras. Item si tacuit exceptionem, infra, de procurat., in nostra. Item si tacuit appellationem a se facta, supra, de rescript., ex parte Conventrensis; vel facta ab adversario, infra, de confirm. util. vel inutil., bonae. Item si tacuit quod alius de mandato Papae fuerit receptus, infra, de rescript., mandatum; et infra, de rescript., litteris; infra, de rescript., abbatem. Item si dixit se habuisse monitorias, quod fuit falsum, et executorias impetravit, non valent, infra, de rescript., ex insinuatione. Et generaliter ubicumque talem veritatem tacuit, vel talem falsitatem expressit, qua tacita vel expressa Papa litteras non dedisset, rescriptum inutile fit.

Istud forsitan non est dubitativum, immo affirmative ponitur, quia de hoc ipso cognoscere debet, an scilicet preces veritate nitantur, ff. de iud., si quis ex aliena; et infra, de appell., cum parati. Simile forsitan habes 33. q. 2, admonere, vers. si forte ignoscat; infra, de procurat., tuae. Vel ideo dicit forsitan, quia si notoria esset exceptio, statim posset cessare, et in hoc casu ubi notorium est quod aliquis non est iudex meus nec re nec gestu, ut si citet me, qui est ultra mare, non teneor ire, arg. infra, de accusat., evidentia; et arg. infra, de iureiur., ad nostram 2; C. de iuris., in criminali; et 2. q. 3, si episcopus, ubi de ista materia notatur per Io.

Id est, de veritate vel falsitate precum opposita contra impetrantem.

Primus est, cum tacita veritate, vel falsitate expressa per simplicitatem Papa litteras concedit in forma communi, ac si esset veritas dicta, vel falsitas tacita. Secundus casus est, cum Papa nullas litteras dedisset tacita falsitate, et expressa veritate per simplicitatem.