The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Arg. ad hoc supra, de offi. ord., cum vos; et 70. dist., sanctorum; 1. q. 3, si quis episcopus praebendas; et 1. q. 3, res ecclesiae; et 1. q. 3, pervenit; et 16. q. 7, nullus omnino. Sed contrarium est verum, quia de iure communi institutio personarum et custodia vacantium ecclesiarum spectat ad archidiaconum, supra, de offi. archidiac., ad haec; et supra, de offi. archidiac., ut nostrum; et 63. dist., si in plebibus. Nisi consuetudo repugnet, ut hic videtur ad finem capituli. Et ex confessione archidiaconi hoc potest colligi, et hic loquitur de institutione corporali, quia collatio dignitatum et praebendarum pertinet ad archiepiscopum, infra, de concess. praeben., quia diversitatem; et infra, de concess. praeben., post electionem; et hic, ut patet ex confessione archidiaconi. Ber.

Scilicet vacantium ecclesiarum.

Scilicet archidiaconatum.

Scilicet archidiaconus.

Sed quare incumbit onus probandi archiepiscopo, cum de iure communi haec spectent ad ipsum, ut hic videtur. Unde eo ipso videtur fundata eius intentio, 16. q. 7, omnes basilicae; C. de probation., sive; et infra, de censib., olim. Responderi potest quod hic duae fuerunt praesumptiones bonae pro archidiacono contra archiepiscopum, quia archidiaconus et ipsius antecessores fuerunt in pacifica possessione, unde praesumitur concessionem fuisse realem. Et quia archiepiscopus confessus fuit quod antecessores sui concesserunt illas dignitates, licet personaliter. Et archidiaconus dicebat concessionem fuisse realem. Unde praesumitur contra archiepiscopum, et ideo onus probandi incumbit archiepiscopo, quod concessio fuit personalis. Et licet persona inseratur pacto, non ideo est personale, sed ut ostendatur cum qua persona sit factum, ff. de pacti., iurisgentium § pactorum; et ff. de pacti., tale pactum. Plerumque enim consulimus successoribus nostris sicut et nobis, ff. de probation., si pactum. Sed transactio potius praesumitur personalis quam realis, nisi fuerit per superiorem confirmata, supra, de transact., veniens; et supra, de transact., de caetero; et supra, de praeben., nisi. Hoc tamen adiecto, quod si episcopus alicui personae det rem ecclesiasticam, potius praesumitur donatio personalis quam realis, 10. q. 2, hoc ius; 16. q. 1, possessiones. Sed si donat ecclesiae praesumitur realis donatio et perpetuo donasse, 16. q. 1, quoniam quicquid; infra, de his quae fi. a prael., cum Apostolica. Arg. hoc ideo est, quia ecclesia non potest mori, 12. q. 2, liberti 2. Sed hic praesumitur concessionem fuisse realem, ut dixi, quia archidiaconus ille et antecessores sui fuerunt in quieta possessione. Io.

Praesumitur hic concessionem realem fuisse, ex quo est in possessione. Et ideo tuendus est in illa quousque probetur contra eum cessionem factam fuisse personalem. Immo si personae facta fuit, praesumi debet personalis; si dignitati, realis.

Obiiciebatur archidiacono quod abiuraverat huiusmodi libertates, unde contra iuramentum non fuerat audiendus. Sed quare non auditur archidiaconus licet abiuraverit huiusmodi libertates, cum iuramentum illud temerarium fuerit et in praeiudicium archidiaconatus, et ideo non servandum, supra, de iureiur., sicut nostris; et supra, de iureiur., intellecto. Laur. dicit quatenus iuramentum tangit rem familiarem observandum est, ut nihil utilitatis vel honoris ad ipsum perveniat ratione illarum dignitatum, si eas abiuraverit, arg. supra, de iureiur., quemadmodum. Vel dic quod bene potuit renunciare et abiurare ius instituendi, ut numquam uteretur eo, et tamen dignitati propter hoc non praeiudicetur, quia ecclesia posset tunc uti iure suo ut hic colligitur. Et sic potest servari iuramentum sine praeiudicio ecclesiae et sine interitu salutis aeternae, supra, de iureiur., si vero § 1. Simile infra, de spons., commissum. Abiuratio talis sive renunciatio non tenet in damnum ecclesiae. Tria notabilia notantur hic. Primum quod factum praelati non praeiudicat ecclesiae. Secundum quod iuramentum praestitum a praelato in damnum ecclesiae servatur ab ipso praelato, quod est contra id supra, de iureiur., sicut nostris. Tertium est quod ecclesia habens praelatum sine ipso agere potest, quod est contra id quod dici consuevit, quia nec praelatus sine consensu capituli, nec capituli sine consensu praelati agere potest, supra, de procurat., alia; et supra, de iudic., causam quae vertitur. Et nota quod agenti interdicto uti possidetis, non potest opponi quod rem illam abiuraverit pro qua agit, sicut nec agenti interdicto unde vi, supra, de restit. spol., sollicite.

Arg. bonum quod ecclesia vacante capitulum fungitur vice praelati. Sed contrarium arg. colligitur.

Sed non archidiaconatui.

Scilicet abbatem.