The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Bene dicit, humilis, nam magister dent esse humilis et benignus auditoribus et humiliter docere, non cum austeritate et potentia, ut 46. dist., hoc habet. Austeritatis autem nimiae increpatio, nec correptionem recipit nec salutem, 45. dist., cum beatus. Et nimia saevitia praeceptoris culpae comparatur, ff. ad leg. Aquil., praeceptoris. Modica tamen et levis coerctio conceditur magistro, ita ut excommunicationem non incurrat, infra, de sent. excom., cum voluntate; et infra, de sent. excom., ex tenore; et 23. q. 5, circumcelliones, ad fi. Nec saeviendi audacia debet concedi, nec paterna diligentia omitti, ut ibi dicitur, et 23. q. 5, circumcelliones, in fi. Quia dum nimium servatur humilitas, regendi frangitur auctoritas, 86. dist., quando necessitas.

Sed quare requiritur consensus istorum praelatorum? Videtur quod consensus capituli Burdegalensis sufficiat in tali provisione, sicut ex alia parte sufficit consensus capituli Bituricensis, quia praelatus de consensu capituli sui litigare potest, infra, de procurat., alia. Potest etiam donare, infra, de dona., pastoralis, in fi.; et infra, de his quae fi. a prael., cum nos. Potest etiam compositionem facere, infra, de transact., contingit; et infra, de decim., ex multiplici. Dicas quod ideo requiritur consensus praelatorum et capitulorum cathedralium ecclesiarum Burdegalensis provinciae, quia per illam provisionem reservabatur ius Bituricensi archiepiscopo in Burdegalensi provincia, ut possit visitare. Unde hoc respiciebat praelatos et capitula, quia tunc eum procurare tenerentur cum accedit ad eorum ecclesias, infra, de praescrip., cum ex officii; infra, de censib., sopitae. Et ita eorum intererat consentire vel contradicere, quia quod omnes tangit ab omnibus est approbandum, supra, de offi. archidiac., ad haec, in fi.; et supra, de temp. ord., si archiepiscopus; et 66. dist., archiepiscopus; et 53. dist., legem. Et in concedendo haustum aquae omnes vocandi sunt qui ius habent, ff. de aqua pluv. arc., in concedendo. Et ideo requiruntur ut consentiant vel dissentiant. Ex alia parte sufficit consensus capituli Bituricensis, quia per illam provisionem consulebatur Bituricensi archiepiscopo nec intererat aliquid praelatorum Bituricensis provinciae de illa provisione.

Arg. quod praesentes tantum requirendi sunt ad componendum, et eodem modo ad litigandum, sicut in alienationibus faciendis, 10. q. 2, hoc ius, vers. si autem; arg. 7. q. 1, factus. Sed quid esset si modica pars praelatorum esset praesens, et longe maior esset absens, et eodem modo de capitulis, numquid sufficit consensus illorum paucorum ad consentiendum huic provisioni, vel ad movendam litem? Videtur quod sic, arg. huius capituli 10. q. 2, hoc ius. Sed quos dicemus praesentes, an illos tantum qui sunt in ecclesiis suis, an etiam illos qui sunt in provincia, quod videtur C. de prascri. long. temp., cum in longi? Unde credo quod requirendi sunt, dummodo sint in provincia, quia pro praesente ibi habentur. Idem credo si minor pars capituli sit praesens, quod debeat vocare alios qui sunt in provincia, si commode vocari possunt, quousque saltem sit ibi maior pars capituli. Si autem sint extra provinciam, aut ita remoti quod commode vocari non possunt, praesentes disponant de rebus ecclesiae, quia tota potestas et ius universitatis remanet penes illos quotcumque sint, ff. quod cui. univ. nom., sicut municipum.

Per hanc decretalem probatur quod praelatus sine consensu capituli non potest agere nec componere, secundum quod notatur supra, de rescript., edoceri; et infra, de procurat., alia; ad hoc supra, de maior. et obed., dilecti filii. Ber.

Nota quod ille cuius interest impedit provisionem Papae, sicut aliquis retardet executionem sententiae, infra, de testib., veniens 2; et infra, de re iudic., cum super, arg. quod non intendit Papa alicui praeiudicare per suas litteras.

Cum enim quis citatur ut personaliter veniat ad causam, non sufficit tunc mittere procuratorem, ut hic videtur. Si vero simpliciter citetur, tunc potest mittere procuratorem, C. de procur., in pecuniariis, in princ.; vel ipse debet ire, infra, de dolo et contu., cum dilecti; et C. de procur., in pecuniariis. Sed cum personaliter quis citatur, et ipse ire non potest, vel etiam in alio casu cum simpliciter citatur, si causa sua ardua sit, non compellitur mittere procuratorem, C. de procur., in pecuniariis. Sed debet in utroque casu nuncium destinare ad allegandas causas quare venire non possit, infra, de procurat., querelam; et ibi dicitur de hoc. Et illud scire debes quod delegatus a sede Apostolica non potest iubere alterutram partem coram se personaliter comparere, si de hoc non habeat speciale mandatum, nisi causa sit criminalis, vel pro veritate dicenda, vel pro iuramento calumniae faciendo, vel alias iuris necessitas hoc exigat, in decretali Inno. iiii infra, de iudic., extravag. iuris esse ambiguum. Sed Papa hoc facere potest, quia non adstringitur legibus vel canonibus, ut hic patet. Ber.

Ut capitula, quae non nisi per procuratorem venire possunt.

Sic videtur per litteram istam quod victus victori est semper in expensis, arg. infra, de poeni., calumniam. De hac materia tractatur plene infra, de dolo et contu., finem. Sed hoc ideo quia iam quasi intentio actoris fundata erat per compositionem. Et ideo si succumbant quasi calumniose videntur hoc fecisse, quia tunc demum consuevit dici quod victus in prima causa victori sit condemnandus, et quasi ad terrorem hoc dixit Papa, ut si dubitarent, de iure suo non litigarent. Et est arg. optimum quod victus victori semper sit condemnandus in expensis. Ber.