The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Et quia iudices nihilominus procedebant in causa, comes significavit hoc domino Papae.

Simile infra, de don. int. vir. et uxor., nuper. Per hoc patet quod causa viduarum non pertinet principaliter ad ecclesiasticum iudicem, licet pertineat ad ecclesiam quantum ad protectionem, ut 87. dist., licet; et 87. dist., defensionis. Immo ad iudicium saeculare spectant primo causae viduarum, pupillorum et orphanorum, 23. q. 5, regum; et 23. q. 3, ab imperatoribus; et C. quan. imp. int. pup. vel vid., si contra. Secundario quantum ad defensionem ad ecclesiam spectant, 23. q. 5, administratores; et infra, de censib., licet. Et causa viduarum et aliarum miserabilium personarum spectat ad ecclesiam ubi agitur de iniuria, sive de violentia eis illata, 24. q. 3, si quis de potentibus. Et sic intellige infra, de for. compet., ex parte, ubi Papa committit causam viduae super violentia irrogata. Et sic potest intelligi infra, de verb. sign., super quibusdam § ulti. Et praecipue circa dotes, ut in praedicta decretali infra, de don. int. vir. et uxor., nuper. Causa poenitentium ad ecclesiam pertinet, 11. q. 1, aliud; heresis, simoniae, adulterii cum agitur ad separationem matrimonii, infra, ut lite non cont., ad hoc; et supra, de procurat., tuae. Et aliae de quibus dicetur in sequenti notula. Et indirecte ratione peccati omnes causae pertinent ad ecclesiam, ut supra, de iudic., novit.

Sicut sunt causae matrimoniales, supra, de offi. deleg., causam matrimonii; et infra, de cons. et affin., ex litteris. Item causa nativitatis alicuius, infra, qui fil. sint legit., lator; et infra, qui fil. sint legit., causam quae 2. Item ius patronatus, supra, de iudic., quanto. Item decimarum, infra, de decim., per totum. Item causa usurarum, infra, de usur., quoniam; et infra, de usur., per totum. Et alia plura, ut dictum est supra, de for. compet., cum sit; et supra, de for. compet., licet ex suscepto.

Per litteras prius impetratas, ut incipiant valere ex nunc quo ad effectum, supra, de offi. deleg., si pro debilitate § 1; ff. de leg. 3, si incertus § 1; C. de donat. inter vir. et uxor., donationes; et supra, de rescript., eam te. Interim enim iurisdictio dormit. Sic supra, de rescript., pastoralis, in fi. Videtur enim committi causa sub conditione, si iustitia coram saeculari haberi non possit, arg. infra, de iureiur., quemadmodum. Sicut cognitio principalis causae sub conditione committitur in causa appellationis, infra, de appell., ut debitus. Sic supra, de offi. deleg., insinuante; et ff. de iure dot., stipulationem. Quod autem litterae quae ab initio non valent, postea convalescant, est arg. supra, de rescript., si autem; infra, de conver. coniug., placet; ff. de iniust. rup. testam., cum in secundo; ff. de lib. et post., si quis posthumos, in princ.; et ff. de pigner. act., si in rem § ulti.; et supra, de elect., quod sicut. Arg. contra supra, de elect., dudum ecclesia, ubi de hoc; et infra, de probat., post cessionem. Item hic habes quod iurisdictio perditur per negligentiam. Sic supra, de offi. deleg., prudentiam, in fi.; et supra, de offi. ord., significavit; et supra, de offi. ord., licet. Et sic litterae istae sunt in pendenti quousque appareat de negligentia iudicis saecularis, supra, de for. compet., licet ex suscepto. Sicut in pendenti est, an in senatusconsulto Macedoniano commissum sit, ff. de Maced., verba § si pendeat.