The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Per talem specificationem praecluditur via in posterum litigandi et lites diminuuntur, quod debet facere iudex, C. de iud., properandum; ff. si cert. pet., quidam; infra, de dolo et contu., finem; et infra, de dolo et contu., venerabilis; ut sciat quid debeat praestare reus et actor, ac recipere si obtineat, ne post sententiam alia contentio oriatur, arg. infra, de verb. sign., cum olim; et melius infra, de verb. sign., cum inter. Et iudex debet materiam discordiae amputare, in Auth. de mandat. princip. § demum, coll. 3; et in Auth. de mandat. princip. § si tibi quoque, coll. 3. Immo et iudex primo loco si potest partes ad concordiam revocabit, 90. dist., studendum; et 5. q. 2, si primates; et 23. q. 8, si quis membrorum; et infra, de transact., ex parte; et ff. de novi operis nunc., hoc edicto § cum potest. Sed videtur quod sufficeret dixisse: peto iura episcopalia in capellis, quia universalis petitio est illa, et in talibus non requiritur specificatio, sicut peto rationem administrationis, infra, de restit. spol., cum ad sedem; et infra, de dona., inter dilectos; et infra, de relig. dom., constitutus. Satis posset admitti talis libellus, cum proponatur pro universitate, nec compellitur quis specificare, nisi quis velit ad cautelam. Cum certum sit quae sunt iura episcopalia, sed valet etiam actori, ut sententia magis sit certa. Immo per hanc decretalem credo quod specificanda sunt iura episcopalia. Et si non specificentur in libello, intelligitur de his quae hic enumerantur per dominum Papam, et de his non poterit quaestio referri, cum sint expressa in iure. In aliis autem singularibus quaestio referri, cum sint expressa in iure. In aliis autem signularibus iudiciis specificatio fieri debet, infra, de libel. oblat., significantibus; et infra, de libel. oblat., dilecti, ubi de hoc.

Hic bene specificantur iura episcopalia, et est utile quod in sententia apponatur, ne aliqua postea dubitatio oriatur, arg. infra, de verb. sign., cum inter.

Nam iudex ordinarius est episcopus in sua diocesi, tam monachorum quam aliorum, 11. q. 1, de persona.

Publicas et aliorum criminum, infra, de excess. praelat., accedentibus.

Duos solidos petere potest episcopus a qualibet ecclesia suae diocesis nomine cathedratici, praeterquam a monasteriis, 10. q. 3, inter caetera. Et appellatur cathedraticum quia pro honore cathedrae datur, 10. q. 3, placuit. Quandoque appellatur synodaticum, quia in synodo datur, infra, de censib., olim. Et isti duo solidi dabuntur secundum aestimationem illius monetae, quae antiquitus et ab initio solvi consuevit, nisi circa solutionem minoris monetae quae modo est in usu sit praescriptum, ut in praedicta decretali infra, de censib., olim; sive sit maior moneta in usu, sive sit minor, infra, de censib., cum canonicis; et infra, de censib., olim.

Sed videtur quod perceptio decimarum de iure communi pertineat ad parochiales ecclesias tantum, infra, de decim., cum in tua; et supra, de offi. ord., inter caetera. Sed contra videtur infra, de decim., dudum, ubi episcopus petebat iure communi debitas sibi solvi, et obtinuit, et de hac quarta habes 10. q. 3, unio; et 12. q. 2, Vulteranae; et 12. q. 2, nobis; et 12. q. 2, concesso. Quid iuris sit de hoc dicetur infra, de decim., cum contingat. Hanc quartam de consuetudine episcopus percipiebat.

Quandoque tamen est tertia, quandoque quarta, quandoque medietas, infra, de sepult., certificari; et infra, de sepult., nos instituta; et infra, de sepult., relatum. Et dicitur mortuarium, quod quis relinquit pro anima sua in morte. De istis habes infra, de testamen., officii; et infra, de testamen., requisisti. Et hanc quartam percipiebat episcopus ex consuetudine. Et ideo super his duabus quartis necessaria fuit probatio, sed non super iuribus episcopalibus, quae ipso iure debebantur. Sed ista quarta mortuariorum potius pertinet ad ius episcopale, ut in praedicto capitulo infra, de testamen., officii; et infra, de testamen., requisisti.

Sic semel tantum in anno potest episcopus visitare ecclesias, 10. q. 1, decrevimus; et 10. q. 1, episcopum; et 10. q. 1, placuit. Alibi dicitur quod bis in anno; infra, de censib., cum venerabilis; et infra, de haeret., excommunicamus itaque § adiicimus. Alibi etiam dicitur quod visitabit quotiens necessitas fuerit, 10. q. 1, regenda; 18. q. 2, non semel.

Hoc est ordinarium, ut semel tantum in anno visitet. Si tamen fuerit necessitas, potest pluries visitare, supra, de offi. archidiac., mandamus; quia necessitas legem non habet, de conse. dist. 1, sicut. Et sibi imputent clerici qui tales se reddunt ut totiens debeant visitari.

Iuxta facultates faciendi sunt sumptus, infra, de censib., cum nuper; et infra, de censib., sopitae; ne longi temporis victum brevis hora consumat, infra, de censib., cum Apostolus; et ne ad exterminationem extremae virtutis ecclesiae perducantur, 10. q. 3, inter caetera; et 10. q. 3, illud.

Quia cum ipsi episcopo eodem communi iure cum aliis capellis subsint, eodem iure debent censeri, 12. q. 2, cognovimus; et infra, de decim., cum in tua. Et dignum est ut qui similem cum aliis suscipiunt vitam, similem sentiant in legibus disciplinam, infra, de statu monach., recolentes. Quia nec debet aliis fieri remissio, aliis autem tribulatio, 25. q. 1, ideo § is ita, circa fi.

Infra, de censib., cum Apostolus.