The Digital Decretals · Glossa Ordinaria

Habens mandatum a capitulo suo, alias non audietur, supra, de transact., contingit. Nisi cavisset de rato, supra, de offi. deleg., coram. De hoc dixi supra, de rescript., edoceri.

Et ita est concipiendus libellus in personam procuratoris nomine ecclesiae, arg. C. de episc. et cler., omnes § hoc nihilominus. De hoc dictum est supra, de elect., querelam.

Et sic patet quod libellus generalis potest offerri, supra, de restit. spol., cum ad sedem, ubi de hoc plenius dicitur; supra, de libel. oblat., significantibus.

Sed si obtinuit in possessorio, qualiter modo petit cum habuerit possessionem? Dicas quod obtinuit in possessorio causa rei servandae, supra, de iudic., examinata. Sed archiepiscopus recuperavit possessionem infra annum offerendo cautionem coram episcopis Reginensi et Mutinensi. Et praeterea monasterium non stetit in possessione, sed archiepiscopus, supra, de sequestra., ad hoc.

Dicunt quidam arg. huius litterae, quod verba ista semper sunt ponenda in libello, arg. Inst. de action. § si minus. Sed non est necesse quod ponantur, nisi quis velit ponere ad cautelam, quia usque ad litis contestationem potest mutari vel addi vel diminui libellus, C. de edend., edita actio. De hoc dictum est supra, de libel. oblat., significantibus.

Verbum istud pertinere latissime patet, ff. de ver. sig., verbum istud pertinere. Unde per hoc deduxit in iudicium quicquid iuris habebat in rebus illis, ex quo nullam causam adiecit, ff. de excepti. rei iud., et an eadem § actiones. Et de hoc dixi supra, de libel. oblat., significantibus; et 2. q. 8, per scripta § libellorum.

Tamquam dominus praedicti comitis, qui feudum alienare non posset sine licentia domini, ut in constitutione Friderici de feudis; et C. de iure emphyt., cum dubitabatur; arg. infra, de don. int. vir. et uxor., nuper. Sed haec collatio ad alia, et confirmatio ad alia refertur, ut infra sequitur eodem capitulo. Vincen.

Hoc vult dicere littera ista: quidam testes dicebant quod monasterium possederat quadraginta annis citra. Alii dicebant quod per quinquaginta annos et supra. Sed vere non probant, quia si hoc fuisset probatum, obtinuisset monasterium, et ideo dicit: nitebatur probare.

Consumptio vel rasio obest in nominibus iudicum in data, in remotione appellationis, ut dictum est supra, de fide instrum., ex litteris.

Indictio enim consuevit poni in privilegiis et instrumentis, ut hic, et 23. dist., in nomine Domini; et 73. dist., in nomine Patris, in fi. Et anni Domini ponendi, et nomen imperatoris, et mensis et dies. Et hoc totum legitur in Auth. ut praep. imp. nom., coll. 5. Editio tamen instrumentorum debet fieri adversario sine die et consule et indictione et annis Domini, quia inspectio instrumentorum praestat materiam fabricandi falsum, ff. de testament., tabularum § diem autem. Nisi quis vellet agere de falso, ut hic, et C. de contrah. et comm. stip., optimam. Nota ergo quid sit indictio, ad hoc ut scias an instrumentum falsum ex indictione discernatur. Est enim indictio quidam numerus annorum constans ex tribus lustris, id est, quindecim annis. Et debet poni in principio cuiuslibet instrumenti, ut dictum est. Incipiens a prima indictione per totum annum dicit indictione prima. In secundo anno dicit indictione secunda, ut sic usque ad quindecim. Et quindecimo anno finito iterum incipit a prima indictione, et sic fiet perpetuo. Si ergo vis scire falsitatem instrumenti vel privilegii per indictionem, vide quotus annus Domini ponatur in instrumento, et quota indictio ibi ponatur, et illos annos Domini dividas per quindecim. Et quicquid superest a quindecim ita quod non compleat quindecim additis ibi tribus, talis debet esse indictio in instrumento. Et si non est ibi talis indictio, falsum est instrumentum. Et haec est regula ad inveniendum indictionem. Tres annos Domini appone pro indictionibus regulariter, et partire per quindenium numerum, et quotus numerus remanet infra quindecim, tanta est indictio. Et si facta divisione remaneant quindecim tantum, quindena est indictio.

Nota quod ex qualitate chartae falsitas deprehenditur, infra, de crim. falsi, licet § eos. Et hic fit comparatio chartae ad litteram, sicut alibi fit comparatio scripturae ad scripturam, C. de fid. instrum., comparationes.

Ad hoc enim ut sigillum sit authenticum, debent apparere characteres et orbita, ff. qui testam. fac. pot., ad testium § signum; et de poen. dist. 2, principium inquit, vers. quid namque boni etc.

Non enim dicuntur litterae signatae ubi nomen deest, ff. qui testam. fac. pot., ad testium § si quis ex testibus. Et si quis non habet proprium sigillum, cum alieno signare potest, C. de testament., si unus. Sed exprimendum est hoc, vel forsitan non tenet hoc in contractibus praecipue magnarum rerum et etiam principum, infra, de appell., significavit. Et litterae illae deletae fuerant de ipsa cera sigilli.

Scilicet v et i.

Sed nonne sufficeret privata habens subscriptionem trium testium, C. qui pot. in pign. hab., scripturas; et 16. q. 3, placuit § potest, vers. is autem? Respondent quidam quod non, nisi testes vivant, arg. supra, de fide instrum., scripta.

Poterat tamen alio modo probari utrum fuerit Henrici vel Ludovici, videlicet per chronicam imperatorum, ex annis Domini et indictione.

Id est, cancellaturae sive rasurae. Alibi dicuntur interlita, C. de testament., si unus.

Id est, confitebatur per se fecisse completionem instrumenti, in Auth. de tabell. § 1, coll. 5; et infra, de privileg., cum olim propter.

Nota in privilegiis mentionem esse faciendam sententiae, ut hic videtur, et etiam compositionis, infra, de decim., ex multiplici. Sic etiam in rescriptis facienda est mentio de privilegiis, supra, de rescript., cum ordinem. Et unum rescriptum debet facere expressam mentionem de alio rescripto, ad hoc ut ipsum tollat, supra, de dolo et contu., ex litteris. Item unum privilegium de alio, infra, de praescrip., veniens.

Sed nonne quia sciebat causam suam agi, immo quia ipse iudex fuerat, et pro monasterio iudicavit, sibi praeiudicavit, ff. de re iud., saepe; ff. de pignorib., fideiussor, 2. resp.; infra, de re iudic., suborta? Dic quod tunc actum fuit solum possessorio, quod non praeiudicat in petitorio. Vel hoc ideo fuit, quia delictum personae etc., 16. q. 6, si episcopum.

Sic supra, de testib., veniens 2; 2. q. 5, interrogatum. Haec regula ponitur infra, de re iudic., quamvis, ubi de hoc.

Illas enim posset approbare, sed cogi non poterat, arg. supra, de testib., cum causam quae; et supra, de testib., constitutus; et supra, de testib., veniens 2. Cum inter alias personas receptae fuissent, tunc tenetur illas ratas habere si sint publicatae, arg. C. de liber. caus., iubemus; et supra, de probat., cum bonae; et supra, de testib., causam quae 2. Et idem est si coram arbitro recepti sunt, cum distinctione tamen illius legis C. de testi., cum apud compromissarios; et supra, de testib., praesentata. Ber.

Arg. quod responsum conformandum est petitioni, ff. de interrog. act., de aetate. Item arg. quod ex forma petitionis formanda est sententia, quia ex petitione apparet qualiter et de quo sit actum, infra, de accusat., qualiter et quando 1; et infra, de simon., licet Heli. Et est arg. quod libellus sit dandus, alias de praedictis constare non posset.

Sic ergo facienda est interpretatio, ut res de qua agitur magis valeat quam pereat, infra, de verb. sign., abbate; infra, de privileg., in his; 12. q. 2, si quos de servis; et ff. de reb. dub., quotiens; et ff. de ver. oblig., quotiens in stipulationibus. Arg. contra supra, de offi. deleg., cum super; et ff. de iure cod., saepissime; et ff. de reb. dub., in ambiguo; et ff. de hered. instit., quotiens.

Et ita talia debent esse subiecta, qualia permittunt praedicta. Laur.

Videtur quod idem non possit dare et confirmare, ff. de iuris., et quia. Sed contra videtur 63. dist., in synodo; et 23. dist., in nomine Domini; et supra, de elect., cum inter canonicos.

Sic Inst. de action. § sic itaque; ff. de acq. poss., possideri § ex pluribus; et Inst. de legat. § sed si; C. de contrah. empt., cum res; et C. de contrah. empt., si mater; ff. de contrah. empt., sive rei; C. de iure dot., avia, arg. ubi dicitur quod cum patri iam provisum sit per legem, ut habeat actionem ad repetendam dotem si pactum faciat, non nascitur ex hoc actio, cum iam eam habeat a lege. Ea tamen possessio pluribus ex causis habetur, ff. de acq. poss., possideri § ex pluribus. Licet enim unum sit genus possessionis, multae tamen sunt eius species, ut eadem lege de acq. poss., possideri § ulti. Licet ergo ex pluribus causis possit fieri traditio rei, arg. ff. de solut., cum quis § de peculio. Ex una tamen dominium acquiritur, arg. ff. ad leg. Falc., fundo; et ff. ad leg. Falc., si a me; et C. locat. et conduct., ad probationem. Praeterea ex hoc videtur quod si aliquis plures titulos sui dominii assignet, cum hoc esse non possit, succumbat, arg. infra, de concess. praeben., post electionem; et C. de contrah. empt., cum res; et C. de contrah. empt., si ancillam. Tamen licet ratione unius tituli competit exceptio, licet iste titulus nullus esse videatur, ff. de exception., nemo.

Istud regulariter verum est, ut si principale non tenet, nec accessorium, C. de legi. et const., non dubium; et infra, de don. int. vir. et uxor., etsi necesse; et supra, de for. compet., si diligenti; et supra, de elect., qualiter; et ff. de Maced., creditorem. Arg. contra infra, de iureiur., debitores; et C. si adv. vend., si minor; et ff. quib. mod. usus., quid tamen, in princ.; et ff. quib. mod. usus., praecedenti. Et illa specialia sunt. Item contra C. de episcopal. aud., authen. liberi furiosi, ubi tenet legatum et non tenet testamentum. Sed illud fit in odium filiorum qui negligunt patrem.

Sed hoc falsum videtur, quia si ego locavi tibi domum, tu non potes mihi referre quaestionem dominii, ut ff. de pigner. act., si pignore; et melius C. locat. et conduct., si quis conductionis; ff. commodat., ita ut. Sed verum est quod non refertur quaestio dominii si agatur illa actione quae oritur ex pignoratitia vel commodati vel locati. Sed secus si agatur reali actione, quia illa non proponitur tamquam contra commodatarium vel inquilinum, sed quasi contra quemlibet possesorem, ff. ad exhib., de eo § 1. Et verba ista sunt sumpta C. locat. et conduct., ad probationem; et arg. ad hoc C. de praescri. trig. vel quad. ann., male agitur; C. de donation., censualis. Et conductor rem conductam locare potest, ff. locat. et conduct., qui insulam; et C. locat. et conduct., nemo.

Hic ergo formatur sententia in personam procuratoris, contra supra, de probat., licet. De hoc notatur supra, de elect., querelam.

Quia cum obscura sunt iura partium, iudicandum est pro reo, ut hic dicit, et supra, de probat., ex litteris; et supra, de probat., in praesentia; et 3. q. 9, indicas; et ff. de act. et oblig., Arrianus; ff. de poe., respiciendum; Inst. de interdic. § commodum, nisi in liberali causa; ff. de manumiss., lege Iunia; et ff. de re iud., inter pares. Item si agatur de inofficioso testamento, potius pro testamento iudicatur, ff. de inoffic. testam., si pars iudicantium. Item pro matrimonio, 33. q. 1, si quis acceperit; et 30. q. 3, illud. Et istos tres casus et quartum habes infra, de re iudic., duobus. Ber.